paris-texas

2011-12-12T13:53:00.000-08:00

Chanson de l'oiseleur

L'oiseau qui vole si doucement
L'oiseau rouge et tiède comme le sang
L'oiseau si tendre l'oiseau moqueur
L'oiseau qui soudain prend peur
L'oiseau qui soudain se cogne
L'oiseau qui voudrait s'enfuir
L'oiseau seul et affolé
L'oiseau qui voudrait vivre
L'oiseau qui voudrait chanter
L'oiseau qui voudrait crier
L'oiseau rouge et tiède comme le sang
L'oiseau qui vole si doucement
C'est ton coeur jolie enfant
Ton coeur qui bat de l'aile si tristement
Contre ton sein si dur si blanc

Jacques Prevert

آواز شکارچیِ پرنده

پرنده که چنین آرام پرواز می‌کند

پرندهی سرخ و ولرم مثل خون

پرندهی مهربان پرندهی شوخ

پرنده که می‌ترسد به ناگهان

پرنده که گیر می‌افتد ناگهان

پرنده که می‌خواهد بگریزد

پرندهی تنها و سراسیمه

پرنده که می‌خواهد زنده بماند

پرنده که می‌خواهد آواز بخواند

پرنده که می‌خواهد فریاد کند

پرندهی سرخ و ولرم مثل خون

پرنده که چنین آرام پرواز می‌کند

این دل توست ای کودک زیبا

دل تو که شکسته چنین غمناک

در سینهی سخت و سفیدت

ژاک پره ور

ترجمه: سوفیا

(+)

درهای ادراک

2011-12-07T04:55:00.000-08:00

Limitless

کارگردان: نیل برگر

فیلمنامه: لسلی دیکسن براساس رمانی از آلن گلین

بازیگران: بردلی کوپر (ادی مورا) ، ابی کورنیش (لیندی) ، رابرت دونیرو (کارل ون لون) ، اندرو هاوارد (گنادی) ، آنا فریل (ملیسا) ، جانی ویت‌ورث (ورنن)

نویسنده‌ی بیکاری به نام ادی مورا که دختر محبوبش لیندی او را از خود رانده ، حالا دیگر به این اطمینان نهایی رسیده که آینده‌ای برایش متصور نیست. ولی همه‌ی نگرانی‌های ادی در روزی که یکی از دوستانش او را با دارویی تجربی به نامNZT آشنا می‌کند به آخر می رسد. این داروی عجیب خاصیتی دارد که به فرد این امکان را می‌دهد تا بتواند از کل ظرفیت ذهنی‌اش استفاده کند. ادی پس از مصرف این دارو تمرکز و اعتماد به‌نفس بی‌کرانی پیدا می‌کند و به همه‌ی چیزهایی که تا حالا خوانده ، شنیده یا دیده به راحتی تمام دسترسی پیدا می‌کند و به این ترتیب به غولی اقتصادی تبدیل می‌شود. موقعیت تازه‌ی او ، غول تجاری دیگری به نام کارل ون لون را به سوی ادی جلب می‌کند. ولی به‌تدریج دردسرهای ادی هم شروع می‌شود. و در راس همه‌ي این دردسرها گروهی از آدم‌کش‌ها که برای دست پیدا کردن به NZT در فکر از میان برداشتن ادی هستند...

درهای ادراک

«اگر درهای ادراک باز می‌شدند همه‌چیز آن‌طور که هست بر انسان ظاهر می‌شد:نامتناهی.» (ویلیام بلیک)

خودش است. همان چیزی که همه‌مان می‌خواهیم. که همیشه و از زمانی که روی کره‌ی خاکی با داشته‌های ناکافی‌اش زندگی کرده‌ایم خواسته‌ایم. درست مثل نویسنده‌ی بی‌پول و مطرود و درمانده‌ی داستان ، وقتی روی تصاویری از زندگی سگی‌اش حرف می‌زند ، تصاویری از زندگی در آن آپارتمان کثیف ، ویران ، خالی و تنها ، و پرسه زدن‌های بی هدف‌اش در خیابان‌ها پس از رفتن محبوبی که دیگر تاب تحمل افسردگی و شکست‌های مزمن او را ندارد. ما هم مثل او می‌خواهیم جایی از چیزی عبور کنیم ، و بعد پشت سرمان را نگاه کنیم و بگوییم:« در زندگی لحظه‌هایی هست که می‌دانی از پل گذشته‌ای و زندگی قبلی‌ات را پشت سر گذاشته‌ای. من از پل گذشتم.» دیالوگی از فیلم که یادآور جمله‌ی مشهوری از نیچه در «چنین گفت زرتشت» است:«زرتشت! هنوز به یاد داری آن زمان را که سرگشته و غریب در جنگل ایستاده بودی و جسدت در کنارت بود و نمی‌دانستی به کدام سوی بروی؟»

نیمه‌ی اول فیلم را همین انرژی و میل دیوانه‌وار و خواست انسانی – بسیار انسانی -و البته تراژیک به قوی شدن و عبور از حد و مرزهای دست و پا گیر بشری و رسیدن به جایگاه ابر انسان پیش می‌راند. نهایت وجد و لذت و سرمستی از دست یافتن به ماده‌ای که همه‌ی درهای ادراک را باز می‌کند ، و شیرجه زدن از بلندترین صخره‌ی دنیا به درون آب و لمس کردن و شنیدن صدای پاشیده شدن قطره‌ها ، و غرق شدن در موفقیت و قدرت و پول و شهرت و احترام و دوست های تازه و سفر و همه‌ي لذت‌های خوب و موفقیت و موفقیت و موفقیت.... و شجاعتی که باید برای روبرو شدن با پیامدهای آن داشت.

فیلم فقط ظاهرش شبیه تریلر-اکشن های رایج هالیوود است و به لحاظ درون‌مایه ، لایه‌های عمیق‌تر و جذاب‌تری دارد که همچون هر اثر هنری یا ادبی پیچیده و با‌ارزش ، ذهن را درگیر می‌کند؛ از ظرافت‌های شخصیت‌پردازی قهرمان اصلی با بازی بردلی کوپر – که با معصومیت و متانت خاص و بسیار سمپاتیکِ چهره‌اش انتخاب مناسبی برای این نقش است و کارگردان هم خوش‌بختانه از به کار بردن نماهای نزدیک از واکنش‌های چهره‌ی او دریغ نکرده – گرفته تا نوع نگاه فیلم به موضوع مد روز رواج مواد مخدر صنعتی و قرص‌های روان‌گردان و مواد اعتیادآور محرکی مانند کوکایین و تغییرهای خلق و خوی شخص مصرف‌کننده که همچون بیماران مبتلا به اختلال دوقطبی افسردگی/شیدایی ، شادی و انرژی بالا و پرکاری و هیجان شدید و اندوه و انجماد و درد روحی توان‌فرسا را به طور مدام تجربه می‌کند ، و تحلیلی که در مورد پایه‌ها و ملزومات پیشرفت و زندگی در سیستم سرمایه‌داری ارائه می‌دهد ، و بررسی نوسان‌های روح در مسیر موفقیت و شکست و تاوانی که باید برای هر کدام بپردازد و جدال خونینی که فرد باید حین نابود کردن «سایه‌»اش تجربه کند (سکانسی که در اواخر فیلم ، اد در نهایتِ خشونت گنادی را می‌کشد ؛ آدمی فرومایه و بدبخت که همچون اد تشنه‌ی موفقیت است و تصادفاً توسط او آلوده‌ی قرص‌ها و دچار حرص و شهوت قدرت می‌شود) ، و تجربه‌ی «لحظه‌های مرزی» وجود و نقب زدن به سویه‌های تاریک درون و رو به رو شدن با اشباح ترحم‌انگیز گذشته و آینده (سکانس دردناک و پردریغ گفتگوی اد با همسر سابقش ملیسا) که فضای به‌شدت داستایفسکی‌واری به فیلم بخشیده است. ریتم موجز و پرشتاب و کابوس‌وار فیلم و موسیقی وهم‌آلود الکترونیک و تأکید بر جلوه‌های مدرن شهر نیویورک و اعوجاج تصویری در لحظه‌های مصرف قرص ، آن را به فیلمی بحث‌برانگیز و ترجمان سینمایی جذابی از تراژدی باشکوه و غم‌انگیز زندگی در این دنیای قشنگ نو تبدیل کرده است.

ماهنامه‌ی فیلم ، شماره‌ی ۴۲۷ – خرداد ۱۳۹۰

بیانِ این‌که عشقِ محض امکان ارضا شدن ندارد

2011-11-17T15:52:00.000-08:00

هدِویج - برونو دومون - ۲۰۰۹ - فرانسه

سِلین دختر جوانی که دانشجوی الهیات است و در یک صومعه زندگی می‌کند ، در خود فرو رفته و از طریق روزه گرفتن ، رنج جسمانی و سکوت می خواهد خودش را در عشق به مسیح غرق کند. او تا جایی پیش می‌رود که رفتارش اعتراض مادر ارشد صومعه را برمی‌انگیزد ودرنهایت به ترکِ آنجا و تجربه‌ی زندگی عادی وادارش می‌کنند. سلین به زندگی در پاریس با پدرش که وزیر است برمی‌گردد و یک روز در کافه‌ای با یاسین که یک پسر مسلمان هم‌سن و سال خودش است دوست می‌شود. بعد با برادرِ یاسین که علوم دینی تدریس می‌کند آشنا می‌شود و بحث‌های طولانی درباره‌ی ایمان و رنجِ فقدان عشق خدا که دارد سلین را تحلیل می‌برد ، آن‌دو را به هم نزدیک‌تر می‌کند. این نزدیکی و ارتباط منجر به مشارکتِ سلین در بمبگذاری در متروی پاریس می‌شود. بعدتر ، سلین که به صومعه برگشته سعی می‌کند خودش را در برکه‌ی آب غرق کند اما مرد کارگری که در صومعه کارهای بنایی می‌کند او را نجات می‌دهد.

فیلم تا مدتی پس از تماشایش ذهنم را پر از سوال کرده بود... از یک‌سو ، فیلم آشکارا به سنتِ سینمای فردگرای کاتولیکی که بحران ایمان و درد روحی کاراکتر اصلی را محور قرار می‌دهند - از «ژاندارک» و «اردت» درایر تا «خاطرات یک کشیش روستا»ی برسون (و در سطحی دیگر و با نشانه هایی آشکار «موشت» برسون) - ارجاع می‌دهد و لااقل در بخش اول به‌نظر می‌رسد با فیلم دیگری در همین گونه روبروییم ، و از سوی دیگر ، جنبه‌ی احتماعی پررنگی دارد و سعی می‌کند بحث‌های نظری درباره‌ی ایمان و عشق را به تنش‌های امروزیِ جامعه‌ی فرانسه و مسائلی مثل هراس از اسلامِ افراطی و خشونت‌طلبانه وصل کند. موضعِ فیلم در قبال وضعیت روحی و باورِ کاراکترش بسیار پیچیده است. سِلین چنان باوقار ترسیم شده و بازیگرش (یک نابازیگر که تاکنون تجربه‌ی سینمایی نداشته و حضورش به معنی واقعی کلمه حیرت‌آور است) چنان رفتار و چهره‌ی سمپاتیکِ باشکوه و خلوصِ محضی دارد و سنگینیِ حضور جسمانی‌اش که قاب‌های فیلم را پر کرده ( و شیوه ی نورپردازی فیلم) با چنان حسِ رازآلودی توأم است ، که درصد زیادی از باور تماشاگر را جذب می‌کند (به عنوان یک دغدغه‌ی شخصی این برایم پرسش مهمی‌ست؛ چگونه می‌توان فیلمی ساخت درباره‌ی کسی که درگیر ارتباطی متافیزیکی‌ست و در تماشاگر نسبت به او باور ایجاد کرد؟) حالت چهره‌‌ی او در سکانس خرد کردن نان برای پرنده‌ها ، جایی که در کلیسا با شیفتگی به یک کوارتت زهی باروک گوش می‌دهد ، و وقتی بارها از آن مسیر سربالایی در جنگل می گذرد تا در مکان خاصی دعا کند ، طرز لباس پوشیدنش ( او حتی در صومعه لباس راهبگی نپوشیده و سرووضع معمول تین‌ایجرهای اروپایی - تاپ و جین و سوییشرت - را دارد) که او را شبیه کاراکترهای پریشانِ گاس ون سنتی کرده ، انفعالِ‌ معصومانه‌اش در سکانس آشنایی با پسر توی کافه که عمق انزوا و دوری‌اش از مناسبات انسانی را نشان می‌دهد ، جایی که در مقابل پرسش پسر - بالاخره دوستم داری یا نه؟ - جواب می‌دهد تنها چیزی که می‌خواهم عشق به خداست نه یک مرد (و تاثیر تکان‌دهنده و نابودکننده‌ی چنین دیالوگی ، از آنجا می‌آید که در روزمره‌ترین و معمولی‌ترین موقعیت ممکن بیان می‌شود...) لحظاتی منقلب‌کننده برایم بود و از سوی دیگر ، تناقض‌های روند داستان فیلم درباره‌ی مسئله‌ی ایمان (سِلین ، قدیس است یا دیوانه؟ و مگر این پرسشِ کلیدیِ همه‌ی آن‌ها ، از آن برادری که سرآخر دست به معجزه می‌زند در «اردت» تا کارینِ «همچون در یک آینه» نبود؟) ، در تمام این چند روزی که از دیدنش می‌گذرد ذهنم را به‌شدت درگیر کرده....

گفتگو با برونو دومون

{ برونو دومون که شش فیلم بلند در کارنامه‌اش دارد ، فلسفه ، دین‌شناسی و زیبایی‌شناسیِ سینما خوانده و در حال حاضر علاوه بر کارگردانی به تدریس فلسفه نیز مشغول است.}

* چرا فیلمی ساختید درباره‌ی عشق بی‌قید و شرط به خدا ، درحالی‌که همیشه خود را به‌صراحت بی‌ایمان معرفی کرده‌اید؟

درواقع ، این دو موضوع تضادی با هم ندارند. امروزه فکر می‌کنند که امر مقدس خارج از مذهب وجود ندارد ، چون در انحصار کلیسا درآمده است. به باور من ، همه‌ی انسان‌ها زندگی‌ای روحانی را از سر می‌گذرانند.و زندگی عرفانی پیش از هر چیز زندگی‌ای شاعرانه است. فکر می‌کنم می‌توان امر مقدس و فیض را به لحظه‌هایی از زندگی که هیچ ارتباطی با ایمان ندارند بازگرداند. من مؤمن نیستم اما می‌خواستم در فیلمم نشان بدهم که چگونه در زندگی روزمره پیش‌آمدها به امر مقدس اشاره می کنند. امر مقدس یعنی عشق ، دور شدن از عشق ، طبیعت ، و همه‌ی چیزهایی که تلاش کردم در «هدویج» درباره‌ی‌شان صحبت کنم.

باورهای عرفانیِ قهرمان زن فیلم که توان زیستن با عشق‌اش را ندارد به مرزِ جنون می‌رسد. این روشی‌ست برای بیانِ این‌که عشقِ محض امکان ارضا شدن ندارد؟

دقیقا. فیلم من پیش از هر چیز مکاشفه‌ای‌ست درباره‌ی انحراف مسیرِ عشق خالص ، که در درون همه‌ی ما هست ، که به روح‌مان روشنی می‌بخشد. عشقِ محض آن چیزی ست که روح را بینا می‌کند. و تجربه‌ی هدویج مرزهای چنین عشقی را نشان می‌دهد. او روبرو می‌شود با این حقیقت که عشق باید در قالب روابط انسان‌ها با هم و با اشیا تجسم یابد. در فیلم ، او باید نگاهش را از آسمان به زمین متوجه کند. به‌جای جستجوی خدا در آسمان ، او باید یک کارگر که مردی معمولی و زمینی است را ببیند تا بتواند با عشق زندگی کند. اما در عشق به خدا سرگشته است.

چرا عشق به خدا؟

خدا به‌مثابه معشوق است ، معشوقی کامل چراکه غایب است. و من از آن برای تعریف کردن یک داستان عاشقانه استفاده کردم. همین. فیلم من ضد خدا نیست. موضوع این است که فکر می‌کنم بهتر است عهد قدیم را در ردیف آثار شاعرانه قرار داد. من به‌رغمِ آتئیست بودنم متون عرفانی فراوانی را خوانده‌ام ، مثلاً آثار سنت توماس آکویناس ، و از آن‌ها لذت برده‌ام ، چون شاعرانه محسوب می‌شوند. می‌توان به خدا ایمان داشت ، همچون ایمان به سینما. وقتی یک اثر نمایشی می‌بینیم باورش می‌کنیم. مثلاً ، وقتی فیلمی همچون «انجیل به روایت متی» پازولینی را می‌بینیم ، با فیلمسازی روبروییم عمیقاً آتئیست که فیلمی درخشان درباره‌ی ایمان ساخته است. مسیحِ پازولینی به‌گونه‌ای ترسیم شده که در طول تماشای فیلم باورش می‌کنم. اما وقتی فیلم تمام شد نمی‌روم در مراسم عشای ربانی شرکت کنم. درواقع ، مردم تعریف امر مقدس و مذهب را با هم خلط می‌کنند. واکنش‌های تماشاگران در سالن‌های سینِما بعد از نمایش «هدویج» این موضوع را به خوبی نشان می‌داد. خیلی‌ها با ژولی – بازیگر نقش اصلی فیلم – مثل یک قدیس رفتار می‌کردند ، حتی بعضی‌ها از لمس کردن او پرهیز می‌کردند. این نشان می‌دهد که چگونه پدیده‌ی تعصب حتی در سینِما می‌تواند جنون‌آمیز شود. گاهی در پایان نمایش فیلم به من تسبیح هدیه می‌دادند یا از ژولی می‌خواستند برایشان دعا کند. اما باور کنید ، در بین پرستندگانِ سینما هم چنین رفتارهای افراطی‌ای وجود دارد...

چه ایده‌ای وادارتان کرد این فیلم را بسازید؟

حرف زدن درباره‌ی وجود انسان و ابهام‌های ذاتی آن. موضوعی که به‌شکل گسترده‌ای در آثار عارفان مورد بحث قرار گرفته است. هدویج دو آنوِر عارف و شاعره‌ي بلژیکی قرن سیزدهمی که از نوشته‌های او – درواقع مهم‌ترین اثرش به نام «تناقض‌های عشق» - برای ساختن این فیلم الهام گرفتم ، از رابطه‌اش با خدا و تجربه‌های خلسه‌اش نوشته است. و آنچه در این رابطه با بدن‌اش احساس می‌کند که بسیار اروتیک است. اما او برطبق عقاید کاتولیکی عفیف است. در اینجا نوعی تمنای جسمانیِ مبهم وجود دارد.و این بخاطر ممنوعیت میل جسمانی نزد عرفا موضوعی بسیار پیچیده و جذاب است. کاراکتر فیلم من در این ابهام غوطه‌ور است. او از مردها می‌گریزد اما جذاب است و مجذوب‌شان می‌کند. به لحاظ جنسی آن‌ها را از خود می‌راند اما در چند جای فیلم به‌شکلی خوددارانه میل به لمس کردن را نشان می‌دهد. مسئله‌ای که بیش از هر چیزی مرا جذب کرده بود این انعکاسِ بیرونیِ سرشت حقیقی روح است. روح انسان عمیقاً درگیر تنش و ابهام است. و برای من این شیوه‌ی نگاه به اعماق ذات انسان ، درست‌تر است از نگاه مذهبی مبتنی بر خیر و شر که در اخلاقیات بازنمایی شده است. می‌خواستم در این دوگانگی مکاشفه کنم.

می‌توان با این دوگانگی زندگی کرد؟

مسأله دقیقاً همین است. اگر فیلم‌های من عمیقاً عاشقانه‌اند برای این است که اخلاقیات رایج راضی‌ام نمی‌کند. می‌توان با تمام وجود کسی را دوست داشت و در عین حال امیالی کاملاً متضاد هم داشت. به باور من ، اخلاقیات نمی‌تواند پیچیدگی طبیعت انسان را توضیح دهد. می‌خواستم سینمای من پیچیدگی را بیان کند ، سینمایی که بتواند از عشق به خدا به اقدام تروریسیتی گذر کند و بالعکس. آدم‌های زاهدنما فیلم را نفرت‌انگیز و غیرقابل‌تحمل به شمار می‌آورند اما افراد صادق می‌دانند که تناقض‌ها وجود دارند ، که می‌توان به خیر دست زد و همزمان کششی به سوی شر داشت. اما من ادعای رسیدن به جواب نمی‌کنم. من نمی‌گویم دست زدن به شر خوب است و همین‌طور در مورد خیر. «هدویج» را باید همچون یک مکاشفه دید و درک کرد.

اشتیاقِ هدویج با رنجی ریاضت‌طلبانه همراه است ، اما فیلم به پایانی خوش می‌رسد.

بله. او در پایان فیض و عشق را می‌یابد. او مردی را در آغوش می‌گیرد و گریه می‌کند. همین. وقتی یکی از تماشاگران به من می‌گوید این مرد نمادِ مسیح است ، به‌نظرم حرف احمقانه‌ای می‌رسد. اشکال کار در این نمادشناسیِ مسیحی است که با تفسیر هر نما دیدگاه تماشاگر را منحرف می‌کند. بعضی از تماشاگران می‌گویند: وقتی آن مرد از نردبان پایین می‌آید نماد مسیح است که از صلیب پایین می آید. باید این‌جور تفسیرها را بس کرد. قبول دارم که سخت است خلاص شدن از دیدگاههای کتاب مقدسی که تمدن ما را تغذیه کرده ، اما یک مرد یا زنِ آتئیست می‌تواند ابعاد امر مقدس را درک کند. با این دید است که کل داستان معنی پیدا می‌کند؛ کسانی که ایمان ندارند باید تغذیه شوند. آن‌ها به فیض نیاز دارند. من به فیض نیاز دارم. من می‌فهمم معنای این کلمه چیست. همان‌طور که می‌فهمم قدیس بودن چه معنایی دارد. دوست دارم بتوانم این کلمات را بکار ببرم بدون اینکه مؤمن قلمداد شوم. بحث پیچیده‌ای ست....

چرا با افراد ناشناخته که تاکنون کار سینمایی نکرده‌اند و علاقه‌ای هم به بازیگر شدن نداشته‌اند کار کردید؟

چون برای هر فیلم به یک بدن نیاز دارم ، یک فرد با ویژگی‌های خاص خود. یک شخص و نه یک بازیگر. اشکال بازیگر شغلش است ، این که دست به آفرینش می‌زند. بازیگران منتظر فیلمنامه می‌مانند و به نقش فکر می‌کنند. من با کل این فرایند مشکل دارم چون بازآفرینی انسانی برایم جذاب نیست. قصدم به‌هیچ‌وجه کم‌ارزش نمایاندنِ کار بازیگران نیست اما حتی در مورد بازیگران بزرگِ سینما هم آنچه جذاب و قدرتمند است ذاتِ خودشان است و نه کار آفرینش. من به نوعی مثل یک مجسمه‌ساز کار می‌کنم؛ نیاز دارم یک موجود را در دستانم داشته باشم و به آن شکل بدهم. همه‌ی آنچه در زندگی واقعی می‌بینم از بازیگرم می‌خواهم. من تواناییِ شبیه‌سازیِ بسیار بالایی دارم. به‌این‌ترتیب بازیگر به‌تمامی با نقش درمی‌آمیزد و حل می‌شود. و مسئله‌ی روانشناسی در حدی مطرح است که من به‌لحاظ روانشناختی به زاویه‌ی دیدِ کاراکتر برسم.

و نمادشناسی در فیلم؟

نمادشناسی ، رابطه‌ای است که بین تماشاگر و تصاویر برقرار می‌شود. بعضی‌ از تماشاگران آن را می‌بینند و درک می‌کنند و بعضی نه. به‌نوعی مثل فیض است ، به بعضی اعطا شده و برای دیگران نادیدنی می‌ماند. چیزی که در سینما دوست دارم خودِ سینما ست. مسائل فراوانی هستند که می‌توانند فیلم را از مسیر خود منحرف کنند. من فیلم ساختن را دوست دارم. نکته‌ی جامعه‌شناسانه‌ای در نمایش وقایع نیست ، و نباید تلاش کرد فیلم را با واقعیت تطبیق داد. سینما شعر است. شعر ناب.

همچون بقیه‌ی فیلم‌هایتان ، «هدویج» با تم تحریک‌آمیز و ضدهنجارش تماشاگران‌ را دسته‌بندی می‌کند. شما فیلمسازی نیستید که درباره‌تان اتفاق‌نظر وجود داشته باشد...

راستش را بگویم ، اهمیتی نمی‌دهم. دنبال مخاطب گسترده نیستم. شأن فیلمسازی ایجاب می‌کند که فیلم خودت را با رعایت اصول خودت بسازی و دلمشغولِ خواست مخاطب عام نباشی. من نه طرفدار مخاطب‌ام نه ضد مخاطب. در مورد نقد فیلم هم همین‌طور. به‌عنوان یک فیلمساز باید به کاری که انجام می‌دهی اعتقاد داشته باشی. به باورِ من ، این شغل نوعی ایمان را می‌طلبد.

اما دریافت جایزه از جشنواره‌ی کن برای دو تا از فیلم‌های‌تان «فلاندرز» و «انسانیت» برای‌تان مهم بود؟

البته. انگیزه‌بخش است. اما جایزه‌ی کن از این‌لحاظ که ارزش قایل شدن برای سینمای غیرتجاری را نشان می‌دهد برایم معنا دارد. سینمای واقعی تجاری نیست و باید به این سینما کمک کرد. هیچ سرمایه‌گذار بخش خصوصی به فیلم‌های من علاقه نشان نمی‌دهد. فایده‌اش این است که دستم باز است و از آغاز تا پایان فیلم کسی نیست بگوید چه بسازم.و این عالی‌ست... اگر می‌خواستم مخاطب گسترده را به تماشای فیلم‌هایم بکشانم می‌توانستم از قواعد صنعت سینمای آمریکا استفاده کنم.

متن اصلی گفتگو

این هم گفتگوی دیگری است با دومون - تیترش هست: چگونه می‌توان نادیدنی را دید - که خلاصه‌وار نگاهی بهش کردم و دو نکته‌ای که نظرم را جلب کرد یکی مقایسه‌ی فیلم با «نور خاموش» کارلوس ریگاداس بود و دیگر اینکه برخلاف نظر گفتگوکننده که فیلم را به جریان سینمای ناتورالیستی متعلق می‌داند ، دومون می‌گوید فیلم اتفاقا اثری سوررئال و فرازمینی ست.

اگر فرصت کردم کامل گفتگو را بخوانم احتمالا بخش‌های مهم‌اش را ترجمه می‌کنم

2011-11-17T02:22:00.000-08:00

هفته‌ی پیش یک شب حین کانال عوض کردن دیدم مزو دارد رسیتال آواز کلیسایی - که اول فکر کردم باروک است - نشان می‌دهد. کمی گوش دادم و اینقدر مجذوب شدم که نشستم تا آخر برنامه را تماشا کردم. بعدن که رفتم توی سایت مزو و لیست آهنگسازهایی که آثارشان توی این برنامه اجرا شده بود را دیدم متوجه شدم اغلب مربوط به قبل از باروک‌اند ، مثلا توماس تالیس و گریگوریو آلگری که متعلق به قرن شانزدهم‌اند. در آن زمان علم موسیقی خیلی ابتدایی‌تر از دوران باروک بود و کانتات‌ها ریتم خیلی ساده و تکرارشونده‌ای داشتند و این سادگی و فقر ملودیک ، در مقایسه با تنوع و پیچیدگیِ آثار باخ خودش را نشان می‌دهد.
اما زیباییِ شگفت‌انگیز و خالصی در این سادگی وجود داشت که شیفته‌اش شدم و چند از کانتات‌ها - به‌خصوص این دو تا که لینک یوتیوب‌شان را گذاشته‌ام - بشدت متاثرم کرد

Miserere - Gregorio Allegri

As One Who Has Slept - John Tovener

و از باخ
Bach - ST.John Passion: O große Lieb (Oh Great Boundles love)

Bach - ST.John Passion: Ich folge dir gleichfalls ( I follow you)

پ.ن: این اولین همکاری من است با دوستان خوبم در بخش ترجمه‌ی شعرِ سایتِ ادبی-هنری چوک

فیلم‌بینی‌ها - یک

2011-11-13T00:00:00.000-08:00

بعد از مدتی طولانی دوباره شروع کرده‌ام به فیلم دیدنِ هر روزه و قصد دارم اینجا یادداشت‌های مختصری درباره‌ی فیلم‌هایی که در طول هفته می‌بینم - فیلم‌های روز ، فیلم‌های قدیمی و فیلم‌های مهمی که تابه‌حال فرصت دیدن‌شان پیش نیامده بود - بنویسم ، کم و بیش فهرست‌وار و بیشتر برای ثبت در حافظه‌ی خودم

این یادداشت‌ها نقد یا ریویو نیست ، صرفن واکنش شخصی و حسی اولیه‌ی من است نسبت به فیلم‌ها و آن‌چه در برخورد اول با هر فیلم در ذهنم شکل می‌گیرد. طبعن اهمیت این یادداشت‌ها در مرحله‌ی اول برای خودم در یک جور تمرینِ برقراری ارتباط بی‌واسطه با فیلم‌ها ست ، بهانه‌ای برای بیشتر نوشتن ، یا فکر کردن با صدای بلند در وبلاگ.
این پست را هر هفته یا دو هفته یکبار به روز خواهم کرد.

* دختر مقدس - لوکرسیا مارتل - ۲۰۰۴
یکی از شاخص‌ترین فیلم‌های دهه‌ی گذشته که تقریبا در هر لیست بهترین‌هایی حضور دارد و درباره‌اش بسیار نوشته شده. دلنشین‌ترین ویژگی فیلم برای من رازآلودگیِ شاعرانه‌ی تنیده در بافت‌اش بود ، ابهامی خوشایند و سیال ، از جنس حسِ ناواضحِ قرار گرفتن در محیطی ناآشنا و شنیدن پچپچه‌هایی که تنها آواهایی محو در ذهن می‌سازد ، لذتِ حضور داشتن و نداشتن در مکانی... و چنین فرم نامتمرکزی بهترین انتخاب به نظر می‌رسد برای فیلمی درباره‌ی حس‌های مغشوش و بی‌شکلِ دختری نوجوان ، درباره‌ی جنسیت ، ایمان و.... پایان درخشان فیلم ، جایی که دو دختر سرخوشانه - با همان خنده‌ها و پچپچه‌های دور - طول استخر را می‌پیمایند ، بیش از هر چیز بر اهمیت این شاعرانگی و رهایی - رهایی از داستان ، حاشیه‌رویِ مدام ، و درنظر گرفتن داده‌های داستانی به عنوان بخشی از فرم - تاکید می‌کند.
فیلم به‌لحاظ مضمون بونوئل را به یاد می‌آورد اما به‌خاطر قدرت‌اش در بازی با پیش‌فرض‌های تماشاگر ، توانایی‌اش در همزمان دور و نزدیک شدن به آدم‌ها و اشیا و تم‌ها ، ساختن فضایی خارج از قاب و نادیدنی که به همان اندازه‌ی آن‌چه می بینیم مهم است ، و گریز اش از «تفسیر» ، اثری بسیار متفاوت و شخصی ست.

* جنگل نروژی - تران آن هونگ - ۲۰۱۱
احساس اولیه‌ی مخاطب دربرابر فیلم‌ها تا حد زیادی به توقع و انتظاراتی که نام فیلمساز ایجاد می‌کند بستگی دارد. فیلمی مثل «جنگل نروژی» را اگر فیلمساز دیگری ساخته بود شاید می‌توانست عالی قلمداد شود اما.... فیلم البته به‌لحاظ بصری شگفت انگیز است. نماهای دورِ فراوان و چشم‌اندازهای غریب و زیبای تصحیح‌رنگ شده از طبیعت ، طراحی صحنه‌ی بسیار چشم‌گیر ، کار با عمق میدان زیاد ، و قاب‌های پر از جزییات و هارمونی رنگ‌ها تصاویری ساخته‌اند بغایت زیبا و تماشایی (به عمق میدان و همچنین رنگ‌ها و نور - سه منبع نوری که فرمی مثلث شکل می‌سازند - در همین عکس دقت کنید).
اما شاید مشکل از اینجا آغاز می‌شود که مینی‌مالیسم و ایده‌های فرمی فیلمسازی مثل تران آن هونگ ، به‌سختی می‌تواند در قالب یک قصه‌ی جوانانه‌ی پررنگ اقتباس شده از رمانی مفصل جا بگیرد و همگن شود. فیلم بیش از حد به مایه‌های رمانتیک بالقوه‌اش بها داده و از سوی دیگر ، تاکید بیش از اندازه بر سکس به‌عنوان عامل پیش برنده‌ی درام آن‌هم به این شکل مستقیم و بی‌ظرافت ، درجهت پیش‌پا افتاده کردن و تقلیل دادن داستان - داستانی به‌ظاهر درباره‌ی بلوغ عاطفی پسری در آستانه‌ی بیست سالگی - عمل کرده است. درنهایت حتی تصوری که فیلم از رمانِ موراکامی (که ترجمه نشده و بعید هم به‌نظر می‌رسد امکان ترجمه و چاپ در ایران را داشته باشد) شکل می‌دهد ، ساده‌سازی شده و کمتر از حد انتظار است....

* بازگشت به خانه - هال اشبی - ۱۹۷۸
فیلم را به‌خاطر علاقه‌ام به «هارولد و ماد» اشبی - که همچنان محبوبیتش را برایم حفظ کرده - تماشا کردم («حضور» با بازی پیتر سلرز را هم سال‌ها پیش دیدم و یادم هست که دوستش داشتم).
اما «بازگشت به خانه» ملودرامی معمولی ـ معمولی‌تر از حد انتظاری که از اشبی می‌رود - و با رعایت اصول و قواعد آشنای جذابیت در این ژانر ، درباره‌ی تبعات انسانی جنگ ویتنام و با چاشنی مثلث عشقی ، احتمالا در زمان خود گزنده و پیش‌رو به لحاظ مضمونی ، و اکنون پر از شعارهای تکرارشده در انبوه فیلم‌های آن دوران هالیوود به‌نظر می‌رسد. فیلم به‌جز بازی خیلی خوب جان وویت و چند لحظه‌ی عاشقانه‌ی تاثیرگذار - مثلا سکوت و خلوت شبانه‌ی راهروهای بیمارستان در شبی که جین فوندا و جان وویت از مهمانی خانه‌ی زن برمی‌گردند - نکته‌ی خاصی برایم نداشت.

* مرزِ ناپدید شدن - ریچارد سارافیان - ۱۹۷۱
فیلمی بسیار عجیب و شوک‌آور ، به‌ویژه از این لحاظ که تماشای اثری تا این‌حد آبستره آن‌هم از کارگردانی که نامش را هم پیش از این نشنیده بودم برایم باورکردنی نبود. جسارتِ فیلمساز در پیش بردن فیلمی یک ساعت و چهل دقیقه‌ای تنها با یک مرد و یک اتومبیل داج سفید در گستره‌ی بی‌مرز بیابان ، به جسارتِ خودویرانگرانه‌ی قهرمان‌اش می‌ماند.
فیلم لبِ مرزِ سمبلیسمِ خطرناکی حرکت می‌کند که با کمی تاکیدِ اضافه می‌توانست تعادلش را از دست بدهد و بیش از حد بیانگر شود اما این اتفاق نیفتاده و سرشار بودنِ فیلم از قاب‌های بی‌نظیری که هر کدام به تابلوی نقاشی آبستره‌ای با چند خط و رنگ و عنصر محدود - خاک ، خط افق ، آسمان ، رد اتومبیل مرد ، موهای بلند طلاییِ سه چهار زنی که به تناوب حضور دارند - شبیه‌اند ، و حاشیه‌ی صوتی غنی و پر از ترانه‌های راک جذاب ، و ریتمی که به رغم یکنواختیِ فضا مدام اوج می‌گیرد و شورِ دیوانه‌وارِ آن قهرمان تک‌رو را که تاوان سریع‌تر از دیگران رفتن - تاوانِ فرد شدن - را با مرگ خودخواسته می‌پردازد به تماشاگر تزریق می‌کند ، تماشای آن را به تجربه‌ای باشکوه تبدیل کرده است. فیلم همان‌قدر که بازتاب روح زمانه‌اش است(روحی که در بسیاری از فیلم‌های پرشور دهه هفتادی آمریکا متجلی بود) ، جذابیت اگزیستانسیالیستی و انرژی مسحورکننده‌اش را همچنان و بعد از چند دهه حفظ کرده است.

* جری - گاس ون سنت - ۲۰۰۲
نخستین فیلم از دوره‌ی دوم فیلمسازیِ ون سنت و همچنان رادیکال‌ترینِ آن‌ها ، و پر از جزییات - میزانسن‌ها و همچنین ویژگی‌ها و حالت‌های رفتاریِ کاراکترها - که در فیلم‌های بعدی او ، به‌ویژه «روزهای واپسین» و «پارانویید پارک» متبلور شد(منظورم مثلا ، جزییاتی از نوعِ بیان تقریبا نامفهوم و زیرلب زمزمه کردن دو پسر در حالت ضعفِ دمِ مرگ است که به یکی از ویژگی‌های کلیدیِ کاراکتر بلیک در «روزهای واپسین» تبدیل شد).
تجربه‌ی دیدنِ فیلم به ازسرگذراندنِ خوابی عجیب و جذب شدن در مغناطیسِ آن شبیه است ، همان‌قدر کشدار و گنگ.... اگر «دختر مقدس» عامدانه از تفسیر می‌گریزد اینجا هر تلاشی برای تفسیر اساسا از پیش محکوم به شکست است. و عجیب این‌که فیلم نه تنها اصلا به‌نظرم ملال‌آور یا طولانی نیامد بلکه در بسیاری از صحنه‌ها دلم می‌خواست باز هم بدون قطع ادامه پیدا کند (مثلا ، سکانسی در اواخر فیلم که دو پسر در تاریکیِ پیش از طلوع با کمی فاصله پشت سر هم راه می‌روند ، و نما به همین شکل برای دقایقی طولانی ادامه پیدا می‌کند و به شکل حیرت‌انگیزی جذاب است). حتی به این فکر کردم که کاش پیدا کردن برکه‌ی آب به عنوان هدف جستجو - که در هر حال تمرکزی به بخش میانی فیلم می‌بخشد و تعلیق ایجاد می‌کند - حذف می‌شد.
فیلم از طریق پیچیده کردنِ سادگی و محدودیتِ اِلِمان‌ها و با بنا کردن اصول خود ، به متافیزیک غریبی دست پیدا می‌کند. همچون رنجوری و ضعف جسمانیِ تدریجیِ کاراکترهایش(به عنوان یک المانِ محوری) که گویی دریچه‌ی ورود به دنیای دیگر و تجربه‌های روحی دیگری را باز می‌کند...

* علف‌های وحشی - آلن رنه - ۲۰۰۹
جنس شوخی‌ها و لحن فانتزی فیلم شاید در نگاه اول تاحدی دمده به‌نظر برسد ، اما آن‌چه تماشایش را دلپذیر کرده ، خودآگاهیِ مدام و ارجاع‌های بازیگوشانه‌‌ی فیلم به مدیوم سینما ست(جالب‌ترین‌شان شاید آن بوسه‌ی تیپیک اواخر فیلم با موسیقی و کلمه‌ی پایان روی‌ش بود). بازی با منطق قصه‌گویی ، اغراق و درشت‌نمایی که در همه‌ی عناصر فیلم - بازیگری ، رنگ‌های غلیظ و چشمگیر سرخ و آبی و سبز ، دیالوگ‌ها ، زوم‌ها ، طراحی صحنه‌ی دکوری (اوج‌اش در سکانس برخورد شبانه‌ی زن و مرد در خیابان مقابل سینما) و... - دیده می‌شود ، ترکیب جذابی را شکل داده با داستانی درباره‌ی آدم‌هایی خارج از قاعده و منطق روزمره ، که عاشق شدن و پیدا کردن همدیگر و حتی مرگ‌شان هم از راه‌هایی غیرمعمول و تصادفی اتفاق می‌افتد... و تصویر تکرارشونده‌ی علف‌های سبزی که در شکاف‌های خیابان روییده‌اند ، در طول فیلم به تجسم استعاری این روحیه‌ی نامتعارف تبدیل می‌شود.

* استخوان زمستان - دبرا گرانیک - ۲۰۱۰
فیلم را منهای پایان‌اش - پایان خوشی که در مقایسه با ظرافتِ بقیه‌ی فیلم ، به‌نظرم تحمیلی رسید - و یکی دو سکانس مثل قطع دست‌های پدر در آب با خشونتِ زیادی آزاردهنده‌اش ، دوست داشتم. کارگردانیِ فیلم همان‌قدر قدرتمند است که فیلمنامه‌ی بشدت دراماتیزه شده‌اش ، که توانسته از دل زندگی روزمره‌ای به‌ظاهر فاقد جذابیت دراماتیک ، یک خط اصلی پرکشش و داستانک‌ها و شخصیت‌های فرعی دیدنی بیرون بکشد. با این حال نمی‌توان در این شک داشت که بهت‌آور بودن فیلم تا حد زیادی به بکر بودن فضا و مناسبات انسانیِ تصویر شده و عمق فقر و خشونت و بدویت حاصل از آن وابسته است. سوژه‌ آن‌قدر تکان‌دهنده هست که به‌خودی خود تماشاگر را تحت‌تاثیر قرار دهد و این می‌توانست به پاشنه‌ی آشیل فیلم تبدیل شود اگر ایده‌های روایی ریز و درشت در طول فیلم ، بازی درخشان جنیفر لارنس ، و استحکام بصری که آن فضای سیاه را به شکل موثری از کاردرآورده است نبود...

و قلب ِ باغ ورم کرده است

2010-07-12T03:38:00.000-07:00

یادداشتی دربارهء «زنان بدون مردان» (شیرین نشاط)

فرم روایت فیلم به‌رغم نشانه‌های واقعگرایانه و ارجاع‌های بسیاری که به واقعیت تاریخی پنجاه سال گذشته و صحنه‌پردازی‌های دقیق و وفادارانه و در عین حال به لحاظ بصری زیبا و تماشایی که از یکی از بحرانی‌ترین دوره‌های تاریخ سیاسی ایران و شیوهء زندگی مردم آن زمان و لباس‌ها و خانه‌ها و روابط آدم‌ها و طراحی چشم‌گیر میزانسن‌هایی که هر یک به تابلویی سرشار از جزئیات و نور و رنگ‌های هنرمندانه می‌ماند(و بی‌نقص بودن میزانسن‌ها و توانایی ِ کارگردان درکنترل صحنه‌های پرجمعیت و همگونی وجه بصری و روایی فیلم برای کسی که اولین فیلم بلندش را ساخته شگفت‌انگیز است)می‌بینیم , یک روایت رئال نیست و می‌توان گفت لب مرز رئالیسم و سوررئالیسم حرکت می‌کند یا درست‌ترش: رئالیسم جادویی. عبارتی که به‌ویژه برای توصیف ادبیات آمریکای لاتین به‌کار می‌رود و مشهورترین نمونه‌های آن را می‌توان در آثار مارکز سراغ گرفت(که نویسندهء رمان زنان بدون مردان بی‌شک بی‌تاثیر از کنارش نگذشته) و مثلا در رمان زنانهء «مثل آب برای شکلات»(لورا اسکوئیول) که مایه‌های مشابه‌اش را می‌توان در این فیلم بازیافت.

مونس در آغاز فیلم زنی معمولی و آشنا بنظر می‌آید , در موقعیت آشنای زن در فرهنگ سنتی که از مشارکت در زندگی ِجامعه‌اش منع می‌شود. عصیان اوست - عصیانی که ویژگی مشترک و بهم‌وصل‌کنندهء چهار زن قصه است - که فرم روایی را وارد فضای دیگری می‌کند و به او بعدی اسطوره‌گون می‌بخشد. مونس با این شکل مرگ و تولد دوباره(برطبق آرکی‌تایپ ِ مرگ و بازگشت قهرمان) و پیوند طبیعی ِ زنانه‌اش با خاک ِ باغچه و درخت و آب , زنی‌ست که انگار تجسم شعرهای فروغ است.
می‌آیم می‌آیم می‌آیم
با گیسویم ادامهء بوهای زیر خاک
با چشمهام تجربه‌های غلیظ تاریکی...
فروغ اسطورهء هنر زنانهء مدرن ماست و بنابراین تآثیرگرفتن شهرنوش پارسی‌پور و شیرین نشاط از او امر دور از ذهنی نیست. به‌ویژه اینکه شیرین نشاط قبلا در ویدیوآرت‌ها و آثار تجسمی‌اش این تاثیرپذیری را به نمایش گذاشته بوده. عکس مشهوری را از کارهای او به یاد می‌آورم که دست زنی را نشان می‌داد با خالکوبی علامت‌های مربوط به عزاداری عاشورا و جمله‌هایی از شعرهای فروغ روی انگشتانش. فضای شاعرانه و آیینی ِ آن عکس‌ها در این فیلم هم یافتنی‌ست.
مونس پس از آن تجربه به ایزدبانویی خردمند تبدیل می‌شود که از اعماق مادر زمین سربرمی‌آورد و در آب تطهیر می‌شود, که راز باغ را می‌داند و می‌تواند راه را به فائزه نشان دهد. و الهه‌ء حامی و همراه ِ مردهای مبارز باشد و تاریخ را رهبری کند. شخصیت مونس بر ویژگی‌های آرتمیس - خدابانوی باکرهء طبیعت و ماه منطبق است. آرتمیس کهن‌نمونهء پیوند و مراودهء معنوی با طبیعت و تجسم روح آزاده زنانه است که هرگز به کسی دل نباخت و با مردی زندگی نکرد. اسطورهء آرتمیس نمایانگر زنی قدرتمند و هدف‌گرا و فعال و عدالت‌طلب و حامی ِ زنان دیگر است. رابطهء خواهری برای او اهمیت بسیاری دارد به‌همان‌شکل که در رابطهء مونس با فائزه می‌بینیم. و حضور و صدای دلنشین شبنم طلوعی اقتدار و شجاعت لازم را به این شخصیت بخشیده. مونس است که فیلم را شروع و تمام می‌کند و می‌توانیم تصور کنیم همهء فیلم, همهء آن داستان و تصویرهای رویاگونی که دیده‌ایم خیالی بوده که در ذهن او گذشته , در فاصلهء کوتاه میان سقوط و افتادن.
اما فخری هم از این ویژگی‌ها بی‌بهره نیست. او ست که زرین را پیدا می‌کند و صاحب آن باغ جادویی‌ست که مکان امن و آسایش و شفای زن‌های دردمند و رنجور و مورد تجاوز قرار گرفته از سوی مردها می‌شود. و آن چهار زن در آن باغ انگار روح پشت پرده و نیرودهندهء معنوی ِ حرکت‌های تاریخ‌اند. شخصیت فخری با ایثار و بخشندگی و مهربانی‌اش یادآور ایزدبانوی دیمیتر است. دیمیتر خدابانوی گیاهان و مظهر میل به زایش و پرورش و تغذیهء جسمی و روحی دیگران است. برای او رابطه با فرزند دختر اهمیت بسیاری دارد. فخری در رابطه با زرین و فائزه نوعی رابطهء مادر-دختری را شکل می‌دهد. جایی در اواسط فیلم با اشاره به زرین می‌گوید: از وقتی حالش بهتر شده گل‌های باغ شکوفا شده‌اند. و یکی از دوست‌داشتنی‌ترین لحظه‌های فیلم برای من جایی بود که فخری در مهمانی آواز می‌خواند و بعد سرش را روی سینهء زرین ِ بیمار می‌گذارد و گریه می‌کند. و توی پرانتز: توی دو تا مهمانی که در فیلم هست نگاه کنید به تأکید طولانی فیلمساز روی زن‌هایی که می رقصند , به جلوهء لباس و آرایش و حالت رقصیدن‌شان , و به تاکید بر گیسو و بدن زن‌ها در کل فیلم - مثلا فرم بدن‌ها در صحنهء حمام - که برای اولین بار در سینمای ایران این فرصت را پیدا می‌کنند که دیده شوند.
اما شخصیت اصلی و قهرمان داستان (به معنای کلاسیک آن) فائزه است. حتی می شود - طبق روش تحلیل یونگی- سه زن دیگر را بخش‌های متمایز روان او دانست که در مراحل مختلف رشد روانی همراهی‌اش می‌کنند(چهار عدد ِ زن و نماد تمامیت است؛ چهار عنصر , چهار جهت اصلی و...). دختری سنتی که حتی دقیقا نمی‌داند بکارت چیست اما روی آن تعصب دارد , که در مسیر اتفاق‌ها رشد می‌کند و پوست می‌اندازد , تجربهء دردناک تجاوز را پشت سر می‌گذارد تا فرصت راه یافتن به «باغ» را پیدا کند , جهان ارزش‌هایش ویران می‌شود , در باغ سرگردان می‌شود و دچار «وهم سبز» و زمزمه‌های غریب و نامفهوم , جلوی آیینه می‌ایستد و بدن خودش را کشف می‌کند , حجاب را دور می‌اندازد , و در مسیری پر از سختی و مسئولیت و بلوغ مجبور می‌شود به جای تکیه بر اعتقادات و ارزش‌های مردسالارانه به ارزش‌های زنانهء خودش متکی باشد. پس با آگاهی و ظاهری تازه از باغ بیرون می‌آید. و این تازه آغاز راه است.

پی‌نوشت:
- بزرگ بانوی هستی / گلی ترقی / انتشارات نیلوفر
- نمادهای اسطوره‌ای و روانشناسی زنان / شینودا بولن/ آذر یوسفی/ انتشارات روشنگران

عنوان اشاره به سطری از شعر «دلم برای باغچه می‌سوزد» فروغ

پ.ن: لینک این مطلب در سایت بستار

پ.ن: این صدمین پست ِ پاریس-تگزاس است. و حدود یک ماه پیش هم پاریس-تگزاس یک ساله شد. این روزها زیاد حال و حوصلهء جشن گرفتن این مناسبت‌ها را نداشتم با این حال صد پسته شدن پاریس-تگزاس‌ام را که به لطف حضور و مهربانی و انرژی شما دوستان خوبم توی این مدت ادامه پیدا کرده به فال نیک می‌گیرم.

پ.ن:
تماشای بازی دیدنی و واقعن جذاب و پرهیجان آلمان-اسپانیا در پردیس ملت شبی رویایی و خاطره‌ای از یادنرفتنی را برایم رقم زد. سالن وسیع و پر از تماشاگر که یکصدا اسپانیای محبوب را تشویق می‌کردند و بالا پایین پریدن و جیغ و فریادهای از ته دل و خنده‌های من که انگار تا آخر دنیا می‌رفت , که تمام نمی‌شد.... چطور می‌شود لحظهء باشکوه گل اسپانیا و طنین لرزانندهء فریادهای جمعیت و شعارهای «کاسیاس دوستت داریم» و «جرمنی بای بای» و «اسپانیا هوهوهو.... را فراموش کرد؟ و بعد از بازی در محوطهء جلوی پردیس که شور جمعیت همچنان ادامه داشت....دستهایمان را برای هم بالا بریدم وی نشان دادیم سوت زدیم بوق زدیم اشک ریختیم پای کوبیدیم دست دادیم شادی کردیم پرچم‌ها را به رقص دراوردیم با هم بودیم «جمعیت» بودیم و «جمعی» شادی کردیم. کِی دوباره همچین فرصتی دست می‌دهد؟ چرا تجربهء عالی و انرژی بخشی به این سادگی را دریغ کردند و می‌کنند از ما؟
اینقدر لذت‌بخش بود که به امید تکرارش فرداش رفتم بلیط فینال رو گرفتم. برای سینما آزادی. ولی سالن کوچک و تنگ و تاریک آزادی و تماشاگرهای بی بخار فینال کجا و تجربهء شگفت‌انگیز پردیس ملت کجا؟ به نظرم کل طرفدارهای هلند در ایران جمع شده بودند تو همون سالن کوچک ما! (دروازه بان‌شون استکلمبه اگه میدونست تو ایران اینقدر طرفدار داره حتمن پا میشد میومد اینجا زندگی می‌کرد. تو سالن ما از اول تا آخر بازی همگی یکصدا استکلمبه رو تشویق می‌کردن! مطمئنم که تو خود هلند هم اینقدر تشویقش نکردن.) شاید فقط یک تجربه‌ای مثل فوتبال می‌توانست نشان بدهد که ابعاد و کیفیت سالن و حس و حال تماشاگرها چه تأثیری توی لذت و دریافت ما از آنچه تماشا می‌کنیم دارد. قبلن هیچوقت سالن‌های سینما آزادی به نظرم تنگ نیامده بود. در کل هیجان فینال خیلی کمتر بود. شاید چون بردن آلمان معجزهء دست‌نیافتنی‌تری بود.....
و اینکه من تا دیشب نمی‌دونستم ملکهء اسپانیا اسمش سوفیا ست!

و برای اشک‌های کاسیاس قهرمان که تا لحظهء بوسیدن جام قطع نشد. (ای جااااان

پ.ن: لطفن وبلاگ رو با فیل طر شکن باز کنید تا عکس‌ها دیده بشن. ظاهرن کل فرایند عکس گذاشتن و دیدن تو بلاگر فیل طر شده و تمام عکسهای پست‌های قبلی هم دیده نمی‌شن. دستشون درد نکنه. خسته نباشن. حالا تازه من می‌خواستم پست بعدی رو به عکس‌های سفر اختصاص بدم! کسی راه‌حلی داره؟

پ.ن: کنسرت عبدی بهروانفر در کافه وینو هیجان‌انگیز بود. تقریبن همهء قطعه‌ها رو برای اولین بار بود که می‌شنیدم. به جز شلمرود و بهار و قطعهء مشهور و پرطرفدار و تلخ ِ لالایی و یکی دو تای دیگر. گروه از سه نفر تشکیل شده بود: عبدی با گیتار و سازدهنی , علی باغفر که درامر بود و سینا ممتحن با فلوت و گیتار باس. و چه فلوت دلنشینی هم می‌زد. ریتم تند و درگیرکنندهء راک و ملودی‌های دلنشین و استادانه با اوج و فرود ِ درست و صدای خاص و پرطنین عبدی که در لحظاتی به‌اقتضای شعر به فریادهای از ته جگر بدل می‌شد اجرایی شنیدنی و انرژیکی را شکل داده بود. عبدی به دلیل کیفیت صدا و اصالت ِ سبک ِ کارش و صراحت ِ غریب و اعتراض و تلخی و بازیگوشی و جنون و جسارتی که در شعر ترانه‌هاش هست و حتی گاهی از کلمات رکیک استفاده می کنه و ساختارشکنی هم در محتوای شعرها و هم در ریتم و سازبندی ِ کارهاش و اصولن اعتقادش به این که راک صدای اعتراضه بین علاقمندان راک زیرزمینی ایرانی شخصیت کارماتیکی یه. تقریبن از اوایل اجرا مردم اشاره می‌کردن که رفتم سر کوچه (آهنگ محبوب منم هست). عاشق اون نوای مغموم ِ تکرارشوندهء گیتار اولش‌ام تا شروع می‌کنه با زمزمه: رفتم سر کوچه یه پک از سیگار بگیرم...تا صدا اوج می‌گیرد: می‌شه یه مرده بود توی قبرستان , می‌شه یه قرص‌خورده تو بیمارستان, می‌شه داد زد(داد می‌زند) آهای مردم! کلن به ت.خ.م.م.....(گویا گاهی تو اجراهاش یه مقدار تعدیل کرده بوده شعرو. این بار ولی اصلش رو خوند. حتی آهنگ «مجوز» رو که پر بود از فحش‌های رکیک هم کامل خوند.). قطعهء بهار رو که خیلی دوست دارم(بخصوص سازدهنی‌شو) به نسبت ِ اجرایی که قبلن شنیده بودم طولانی‌تر شده بود و آخرش می‌خوند: مرداب انزلی , توی اتاقمه / عق می‌زنم یواش , رو صورت همه (فریاد) همه...همه...همه...همه...همه.... قطعهء دیگه‌ای که خیلی خوشم اومد «النگ و دلنگ» بود. فلوت فوق‌العاده لطیف و قشنگی داشت و شعری بامزه و پر از بازیگوشی. از شعر «لالایی» که همه رو حسابی احساساتی کرده بود چند خط‌اش یادم مونده: لالا لالا که معتادا / تو کوچه گیج و حیرونن/ کی دنیا رو عوض کرده/ نمی‌دونن نمی دونن...لالا لالا گل لاله / نری سمت خونه خاله/ که پاهاشو قلم کردن/ الان بیست و چند ساله/
از ترانه‌های عبدی معمولن ورژن‌های مختلفی با کیفیت‌های متفاوت ضبط وجود داره و در هر بار اجرا شعر و ترکیب سازها رو تغییر می‌ده. بنابراین اغلب قطعه ها با اونی که روی سایت گذاشته برای دانلود تفاوت چشمگیری داشتن و به نظر من خیلی بهتر شده بودن.
و اینکه واکنش سرد و بی‌حس تماشاگرها در مقابل اون قطعه‌های پرشور برام عجیب بود. نمی‌دونم واقعن کجای دنیا مردم می‌رن کنسرت راک و سیخ و ساکت و مودب رو صندلی می‌شینن انگار دارن موتزارت گوش می‌دن؟ بدون ابراز احساسات و دست زدن حتی؟ اون هم در حالی که ریتم‌ها داشت من رو به رقص درمی‌آورد....
آخر سر که همه می‌رفتن با گروه - که انصافن خیلی صمیمی و بی ادا بودن - عکس می‌گرفتن چه حسرتی خوردم که دوربینمو نیاورده بودم و الان عکسی از اون روز ندارم.... بخصوص که نوازنده فلوت یه کلاه خیلی خوشگل داشت(نمی‌دونم به اون کلاهها چی می‌گن. کابوییی؟ شاپو؟) که عکس گرفتن باهاش وسوسه‌انگیز بود....

(+)

- گفتگویی با عبدی

- توی سایت گروه ماد نوشته که پانزدهم هم اجرا دارن.

- عبدی از زبان خودش

- داشتم دنبال عکس تو گوگل می‌گشتم که برخوردم به مطلبی درباره فیلم کوتاه «کافه قبر» که عبدی توش بازی کرده و موسیقی‌ش رو هم ساخته. و مستندی به اسم
rock on
که تعداد زیادی از خواننده‌های راک و رپ زیرزمینی ایرانی توش حضور دارند. هر دو فیلم رو یک نفر ساخته و هر دو تا باید فیلم‌های کنجکاوی‌برانگیزی باشن.

پ.ن: فصل باران‌های موسمی (مجید برزگر) را هم دوست داشتم هم دوست نداشتم. فیلم , فیلم ِ «لحظه‌»ها ست. لحظه‌های کش‌دار ِ پرسه‌زدن , نگاه کردن , فکر کردن , لمس کردن بافت ِ حسی خلوت آدم‌ها. لحظه‌های روزمرگی , که خوب هم اجرا شده‌اند. با ریتم ِ مناسب و طراحی صحنه و لباس خیلی خوب و نور و رنگ‌های طیف زیتونی و سبز و زرد (توی همین دو تا عکس به هماهنگی رنگها دقت کنید.) که بیش از نشانه‌های دیگر آدم را یاد فیلم‌های گاس ون سنت می‌اندازد. فیلم اما هر چقدر در پردازش صحنه‌های بی‌درام و فرصتی که برای کشف فضا به تماشاگر می‌دهد موفق و جذاب است از ساختار بدنهء درام‌اش ضربه‌ای اساسی می خورد. ماجرای آبکی و غیرقابل باور درگیر شدن سینا در قضیهء مواد مخدر و غیره که به پایانی اشتباه و باسمه‌ای هم می‌‌انجامد از جنس فیلم نیست و گویی فیلمساز فکر کرده برای نگهداشتن تماشاگر حتمن به یک داستان پررنگ احتیاج دارد که مثل نخ محکمی آن «لحظه»های دوست‌داشتنی را بهم وصل کند , غافل از این‌که التزام به پیروی از آن خط داستانی ِ طراحی شده , محدودیت‌هایی برای فرم فیلم ایجاد می‌کند و عملن به نقض ِ غرض تبدیل می‌شود. ضمن اینکه تماشاگر چنین فیلمی بینندهء عام نیست و جذابیت برایش معنای دیگری دارد. در این نوع سینما «جذابیت» و تنش دراماتیک به جای تعلیق و اکشن از دل لحظه‌های پیش‌پا افتادهء روزمره درمی‌آید , از جزئیات , نگاه‌ها , دیالوگ‌ها و رفتارهای معمولی. به این‌ترتیب فرم فیلم پادرهوا و معلق بین دو سبک متفاوت سینما باقی می‌ماند. نه این است و نه آن. به‌راستی وجود کاراکتر مسعود چه نقشی در فرایند بلوغ سینا دارد؟ سینا به چه دلیل و بخاطر کدام نیاز مالی خودش را درگیر فروش کوکایین می‌کند؟ این مسائل دغدغهء چند درصد از نوجوان‌های امروز است؟ نوجوانی به‌خودی خود آن‌قدر بحران و درد دارد که هزاران درام جذاب می‌توان ازش ساخت... چرا فیلم صرفن با تمرکز بر خلوت سینا و دغدغه‌های روزمره و رابطه‌اش با ناهید پیش نمی‌رود و چرا کارگردان ِ توانا و مسلطی که ایدهء اولیه‌اش را جسورانه انتخاب کرده نباید شجاعت و رادیکالیسم کافی برای به ثمر رساندن‌اش داشته باشد؟
با همهء این‌ها فیلم دیدنی و دوست‌داشتنی ست. بی‌شک یکی از مهم‌ترین دلایل آن به حضور درخشان مرضیه خوش‌تراش برمی گردد.(گرچه احساس کردم زیادی تلاش شده که رابطهء آن‌ها نوعی معصومیت ِ سلینجری داشته باشد) بازی‌ای چشمگیر , کنترل شده و هوشمندانه با استفادهء خوب از جذابیت‌های طبیعی ِ چهره و صدا که از لحظهء ورودش به فیلم روح می بخشد.

پ.ن: «نورا» و «منهای دو» اجراهای متوسطی بودند. «نورا» برداشتی کاملن کلاسیک و وفادارانه و معمولی از متن بارها دیده شدهء خانه عروسک بود بدون اینکه چیز تازه‌ای به آن اضافه ‌کرده باشد و بنابراین شخصن دلیل اجرای آن را درک نمی کنم.(بازی با تفنگ‌ها و اجرای کمیک صحنهء پایانی که بیشتر به یک شوخی لوس شبیه بود تا برداشتی مدرن). نشانه‌های اندکی از به روز کردن هست مثلن وجود موبایل اما نوع روابط به تبع ِ متن ‌چنان قدیمی‌ست که این جزئیات اندک تأثیری نمی‌گذارد. همچنان و بعد از این همه سال فکر می‌کنم بهترین اجرای این اثر در ایران «سارا»ی مهرجویی ست. کارگردانی روان و بازی عالی پانته‌آ بهرام تماشاگر را با رضایتی نسبی از سالن بیرون می فرستد.

«منهای دو» (معنی این نام چیست؟) به لطف حضور حسن معجونی( بازی او در نقش آدمی شصت ساله بی‌انصافی بود!) و سیامک صفری در نقش دو پیرمرد ساده‌دل بخصوص در نیم ساعت اول شیرین از کار درآمده اما کم‌کم شوخی‌ها ته می کشد و ایرادهای دراماتیک متن توی ذوق می‌زند. بسیاری از موقعیت‌ها کلیشه‌ای و کم‌ظرافت‌اند , پردهء سوم با حضور باران کوثری طولانی و ملال‌آور است - اشتباه در زمان‌بندی کمدی , بگذریم از این‌که کوثری اصولن تا چه حد می‌تواند بازیگر کمیکی باشد - و بازی پگاه آهنگرانی در پردهء آخر افتضاح. در عوض علی سرابی و لیلی رشیدی مثل همیشه خوب‌اند و دیالوگ‌های کنایی خیلی خوبی در کل متن وجود دارد. علاوه بر این , نگاه انسانی شفقت‌آمیز و بسیار درستی به تلخی ِ تنهایی و فراموش‌شدگی آدم‌ها در کار وجود داشت که خیلی دوست داشتم

پ.ن: محمد عاقبتی متنی نوشته پرسوز و گداز دربارهء تعطیلی ِ تالار مولوی. واقعیت دارد؟ چه جوری ممکنه آن همه خاطره , آن همه عشق و انرژی ِ دو سه نسل تئاتری را که در فضای سربستهء آن سالن استاندارد و کارآمد - شاید مناسب‌ترین سالن نمایش تهران , دست‌کم من بیشتر از هر سالن دیگری دوستش داشتم - جمع شده از بین برد؟ اگر واقعیت داشت حکایت آن روزی را تعریف می‌کردم چند سال پیش که با حامد و پانته‌آ برای بازبینی ِ یک کار دوستانه اجرا رفتیم....و حکایت تک‌تک آن شب‌های جشنواره و غیرجشنواره که در آن فضا نفس کشیدم و شکل گرفتن دوستی‌ها و آدم‌ها و اجراهایی که هر کدام‌شان خاطره‌ای شد پررنگ و به‌یادماندنی در ذهنم... چطور ممکن است نفهمند که یک جایی مثل تالار مولوی بخشی از حافظهء جمعی ِ ماست , که عمرمان را باهاش گذرانده‌ایم....

پ.ن: همچنان نمی‌توانم بدون فیلترشکن عکس بگذارم. چندین بار تست کردم وقتی تو اون مستطیلی که باید از رو وب گذاشت آدرس اینترنتی عکس رو وارد می‌کنم تصویر بسیار بزرگ و ناهنجار ثبت می‌شه و از صفحه می‌زنه بیرون. دلخوشی‌مون به همین عکس گذاشتن بود.....

چرا می‌نویسم؟

2010-06-13T01:10:00.000-07:00

چرا به نوشتن ادامه می‌دهم؟

«هیوبرت سلبی جونیور» - ۳۵ سال بعد از «آخرین خروجی به بروکلین»

فوریه – مارس ۱۹۹۹

من شروع کردم به نوشتن, چون می‌خواستم قبل از مرگ کاری با زندگی‌ام کرده باشم. هنوز دارم همین کار را می‌کنم

سال ۱۹۴۶ به خاطر سل پیشرفته در بیمارستان بستری شدم, و سه سال و نیم آنجا ماندم. وقتی مرخص شدم ۱۰ تا از دنده‌هایم جا به جا شده, یکی از ریه‌هایم از بین رفته‌بود و تکه‌هایی از آن یکی را درآورده‌بودند. علاوه بر این‌ها, داروی آزمایشی‌ای که مصرف می‌کردم تا زنده نگه‌ام دارد دردسرهای جدی درست می‌کرد. یک پزشک به من گفت دیگر قادر به ادامه زندگی نیستم, ریه‌هایم توانایی کافی ندارد و فقط باید بروم خانه در سکوت بنشینم و اینکه به زودی خواهم مرد. حالا دیگر به یک وضعیت نکبت بار راضی شده‌‌بودم, و در مقابل اطلاع از این شرایط طبیعی واکنشم چنین بود:لعنت بر شما, هیچ کس به من نمی‌گوید چه کاری از دستم برمی‌آید!

به هر حال, در خانه نشستم, و تجربه‌ی ژرفی از سرگذراندم.با تک تک جنبه‌های وجودم این حقیقت را که یک روز می‌میرم تجربه کردم, اینکه مرگ شبیه چیزی که داشت رخ می‌داد – احتضار تدریجی, اما به هر شکل زنده ماندن – نخواهد بود. من واقعاً می‌میرم! و در لحظه‌ی قبل از مرگ دو اتفاق خواهد افتاد: بابت زندگی ِ نکرده‌ام حسرت خواهم خورد, و آرزو خواهم کرد دوباره به آن برگردم. (وحشت کردم) این فکر که بقیه‌ی عمرم را بگذرانم, با نگاه کردن به زندگی‌ام, و درک اینکه نابودش کرده‌ام, وادارم کرد از آن چیزی بسازم. این مسئله مرا نویسنده نکرد, اما محرکی شد تا کشف کنم نویسنده‌ام. هرشب بعد از کار می‌نوشتم, می‌جنگید تا بیاموزم چگونه بنویسم, و پس از ۶ سال «آخرین خروجی به بروکلین» به انتها رسید. در ۱۹۶۴ به لطف بارنی روزت و بقیه در انتشارات گروپرس, «آخرین..» به موفقیتی عظیم دست یافت. به همراه مصاحبه‌ها, نقد‌ها, عکس‌ها, انواع شهرت (مثبت و منفی), که درکل خیلی ترسناک بود. و چیزی که آدم را می‌ترساند مسؤلیت بود. آن موقع ازش آگاه نبودم, اما با نگاه به گذشته می‌توانم ببینم به شکل معنا داری وقتی کسی از وجودم با خبر نبود می‌توانستم راحت بنویسم. دنیا توقعی از من نداشت. اما وقتی همه‌ی مردم تو را می‌پایند, و تو از ته دل معتقدی حقیقتاً موجود بی ارزشی هستی و یک روز «آنها» خواهند فهمید, فشار غیر قابل تحملی به آدم وارد می‌شود. من به سادگی به درون پوسته‌ام عقب نشینی کردم, و مدت ۶ سال هیچ ننوشتم.

بعد دوباره شروع کردم به نوشتن. از زمان «آخرین خروجی ...» پنج کتاب دیگر نوشته‌ام, و زندگی‌ام از درون پیچ و خم‌های بسیاری گذشته. سال ۱۹۸۸, نسخه‌سینمایی «آخرین خروجی ...» مجدداً توجه فراوانی برانگیخت و به دنبال آن در انزوای بیشتری فرو رفتم که گه‌گاه به واسطه‌ی معاشرتم با هنری رولینز شکسته می‌شد. نکته‌ی عجیب در کل جریان این است که من هنوز اینجا هستم, و در دوره‌های متناوب کتاب تازه‌ای منتشر می‌کنم.

بدبختانه, بخش عمده‌ی انرژی من بابت ِ صرفن زنده ماندن هدر می‌رود و دیگر چندان چیزی برای بقیه کارها باقی نمی‌ماند. با این حال تا وقتی ممکن باشد به نوشتن ادامه می‌دهم. نوشتن, مثل هر کار هنری دیگری فرایند پیوسته‌ای است در جهت کشف امکانات بی‌نهایت هستی. یک تکه کاغذ سفید می‌تواند هولناک باشد, همچنین می‌تواند هیجان برانگیز باشد وقتی ایده‌ها تصاویر و صداها به یکدیگر می‌پیوندند و اثرشان را روی صفحه باقی می‌گذارند. برای من هیچ تجربه‌ای با این کار قابل مقایسه نیست. به محض اینکه کیبورد را لمس می‌کنم آن بخشی از «من» که قبل از آن از وجودش بی‌خبر بودم زنده می‌شود. هنرمند بودن چیز زیادی نمی‌خواهد, تو را به همه چیز می‌رساند. که البته به این معناست, که این فرایند در عین زندگی بخشیدن تورا به مرگ نزدیکتر می‌کند. اما زیاد مهم نیست. این‌ها دو روی یک سکه‌اند و نمی‌شود این موضوع را نادیده گرفت یا انکارش کرد. بنابراین وقتی من کاملاً این جریان زندگی / مرگ را می‌پذیرم و خود را به آن می‌سپارم, می‌توانم کل این لکنت نامفهوم را تعالی ببخشم و با خدایان درآویزم. به عقیده‌ی من بهایی که بابت [این] پذیرش می‌پردازم ارزشش را دارد.

هیوبرت سلبی جونیور (۲۳ ژوئیه ۱۹۲۷ / ۲۶ آوریل ۲۰۰۴)

آثار: آخرین خروجی به بروکلین, اتاق, دیو, مرثیه‌ای برای یک رؤیا (و اقتباس فیلمنامه به همراه دارن آرونوفسکی), درخت بید, دوران انتظار, صدای برف خاموش (مجموعه داستان)

ترجمه: سوفیا

پ.ن: کیفر فوق‌العاده بود. تجربه‌ای متفاوت و فراتر از استانداردهای سینمای ایران. از دستش ندهید

عاشق فیلم شدم.... عاشق صحنه‌ای که سیامک (مصطفی زمانی) بهت‌زدهء هراسان را پرت می‌کنند وسط رینگی که رویش نقش یین و یانگ است(و آن زاویه محشری که گوشه رینگ نشانش می‌دهد , و حالت چهره‌اش) و ضربه‌هایی که فرود می‌آید....و عاشق مونولوگ جمشید هاشم‌پور , و عاشق آن دیالوگ بین سیامک و منیژه(مریلا زارعی): ما هیچکدوم آدم نیستیم. همه‌مون کرم ِ همین لجنزار ایم. همه گفتن پول پول پول....و نمای شاهکار بعدش از منظره تهران.... و این پسره توی فیلم راه می‌رفت و تماشا می‌کرد و «می‌فهمید» و فرو می‌رفت و حس می‌کردم توی دل فیلم دارم راه می‌روم و هی پرت می‌شوم و تکان می‌خورم و بهتم می‌برد و می‌خورم به در و دیوار و ضربه‌ها فرود می‌آیند....

چقدر دلم می‌خواد یه همچین فیلمی بسازم

پ.ن: برمی‌خیزم و تمام قد به احترام محسن طنابنده کشف جدید سینمای ایران می‌ایستم. دفعه قبل که دیده بودمش در «چند کیلو خرما....» عالی بود و حالا حضورش در «هفت دقیقه تا پاییز» شمایل کاملی از یک بازیگر درجه یک در سطح اول سینما به نمایش می‌گذارد. بازی گرم و پر از جزئیات و جذاب او در نقش نیما - مردی که در سخت‌ترین شرایط بحرانی نقطه اتکای آرام و حامی جمع باقی می‌ماند , که مثل بقیه نمی‌خواهد تنهایی و اندوه درونش را فریاد بزند , که احساس می‌کنی درون ِ آن پوستهء محکم و بی‌صدا چقدر حرف هست برای کشف شدن - آن‌قدر دوست‌داشتنی هست که آدم را ترغییب کند به باز دیدن ِ فیلم. اعتراف می‌کنم که همیشه از مردهای این‌جوری خوشم آمده. مردی همان‌قدر قوی و سخت که نرم. همان‌قدر حامی که آسیب‌پذیر. فیلم را اگر بینید متوجه منظورم می‌شوید

پ.ن: امیدوارم طنابنده نقش‌های بعدیش را هم همین‌قدر خوب انتخاب کند و همین‌قدر خوب باشد

پ.ن: کامپیوترم سوخت. به این شکل که داشتم باهاش کار می‌کردم که یک دفعه و بدون هیچ دلیلی خاموش شد. از برق کشیدمش دوباره به برق زدم و روشن کردم. کیس اش جرقه زد و دود بدبویی ازش بلند شد. خواهرم بازش کرد و معلوم شد پاورش سوخته. الان خواهرم برده‌تش تعمیرگاه که بینند هاردش سالمه آیا؟ اگه کلن نابود شده باشه یعنی تمام فولدرهای عکسهام و موسیقی‌هام....

داشتم فکر می‌کردم آدم از آهن مقاوم‌تره انگار. آهن می‌سوزه. تموم می‌شه. دستهاشو می‌بره بالا می‌گه من دیگه سوختم. ولی آدم نه

ولی آدم نه

آوای سرخوشی (تایتیریا اوپانیشاد

2010-06-03T13:24:00.000-07:00

بهریگو که در پی پدرش وارونا می‌رفت پرسید: سرورم! جان (آتمن) چیست؟

وارونا گفت: اول غذا را دریاب , زندگی را , دیدن را , شنیدن را , گفتن را , اندیشیدن را , و آن‌گاه جان را بیاب که هر چیز از او زاده می‌شود , از او زنده می‌ماند , به سویش می‌رود , به سویش بازمی‌گردد.
بهریگو به مراقبه نشست و دریافت که غذا همان جان است. همه‌چیز از غذا زاده می‌شود , از غذا زنده می‌ماند , به سویش می‌رود , به سویش بازمی‌گردد.
حکمت را یافت. و نزد پدر رفت و گفت:سرورم باز از جان برایم بگو.
وارونا گفت: به مراقبه جان را دریاب. که مراقبه جان است.
بهریگو به مراقبه نشست و دریافت که زندگی همان جان است. همه‌چیز از زندگی زاده می‌شود , از زندگی زنده می‌ماند , به سویش می‌رود , به سویش بازمی‌گردد.
حکمت را یافت. و نزد پدر رفت و گفت:سرورم باز از جان برایم بگو.
وارونا گفت: به مراقبه جان را دریاب. که مراقبه جان است.
بهریگو به مراقبه نشست و دریافت که ذهن همان جان است. همه‌چیز از ذهن زاده می‌شود , از ذهن زنده می‌ماند , به سویش می‌رود , به سویش بازمی‌گردد.
حکمت را یافت. و نزد پدر رفت و گفت:سرورم باز از جان برایم بگو.
وارونا گفت: به مراقبه جان را دریاب. که مراقبه جان است.
بهریگو به مراقبه نشست و دریافت که دانش همان جان است. همه‌چیز از دانش زاده می‌شود , از دانش زنده می‌ماند , به سویش می‌رود , به سویش بازمی‌گردد.
حکمت را یافت. و نزد پدر رفت و گفت:سرورم باز از جان برایم بگو.
وارونا گفت: به مراقبه جان را دریاب. که مراقبه جان است.
بهریگو به مراقبه نشست و دریافت که سرخوشی* همان جان است. همه‌چیز از سرخوشی زاده می‌شود , از سرخوشی زنده می‌ماند , به سویش می‌رود به سویش بازمی‌گردد.
این بود آنچه بهریگو فرزند ِ وارونا در غار قلب‌اش یافت.

اوپانیشادها - ترجمهء مهدی جواهریان/پیام یزدانجو - نشر مرکز

* آناندا: وجد و شادی بی‌پایان

پ.ن: این روزها دارم با این کتاب زندگی می‌کنم.....عجیب لذت‌بخش است

پ.ن: مفهوم آتمن(به نقل از کتاب ادیان و مکتب‌های فلسفی هند - داریوش شایگان): اساس تعلیمات اوپانیشاد این است که آتمن (عالم ذهن) مساوی است با برهمن(عالم عینی). مفهوم آتمن در ریگ‌ودا هم به ذات عالم اطلاق شده و هم به «دم» «نفس» «هوا» که هستی‌بخش حیات است تعلق گرفته است. اوپانیشاد آتمن را به معنی ذات و واقعیت درون انسان (روح) تعبیر می‌کند و به‌سبب انطباق و تشابه عالم صغیر و کبیر آن‌را مساوی برهمن می‌داند. آتمن را که شخصیت ِ آگاه و دانندهء وجود ما ست نه می‌توان شناخت و نه می‌توان در بند تفکر آورد. چنانکه اوپانیشاد می‌گوید: تو بینندهء بینایی را نمی‌توانی دید و شنوندهء شنوایی را نمی‌توانی شنید. آتمن یگانه واقعیت و واقعیت ِ واقعیت است. هر که آتمن را ببیند و بشنود و بشناسد به اسرار این جهان پی می‌برد و اسرار آتمن را فقط به‌وسیلهء خود و در خود می‌توان یافت و بس.

پ.ن: شایگان یه جایی از کتاب درباره همین قطعه‌ای که نوشتم چند تا تفسیر رو نقل می‌کنه که جالبه. خلاصه‌ش میشه این که بهریگو هر بار دچار خطای پندار می‌شه و یکی از مظاهر مادی ِ برهمن رو اصل وجودی اون می‌دونه و هر بار با مراقبه یک پله فراتر می‌ره و درنهایت می‌فهمه که آناندا - وجد اصل ذات نامتناهی برهمنه که همه موجودات زنده رو می‌آفرینه و باز به سمت خودش جذب می‌کنه و وقتی انسان به اون مرحله می‌رسه مرکز هستی‌ش (آتمن) در آرامش قرار می‌گیره.
بهرحال پیشنهاد می‌کنم اگر این مبحث براتون جالبه حتمن کتاب شایگان رو بخونید.

پ.ن: دِ بابا من هنوزم که هنوزه نمی‌تونم یه لقمه غذا بذارم تو دهنم مگراینکه اول دعای چهار سوگند بزرگ رو بخونم.
نجات ابنای بشر هر چقدر بی‌شمار. سرکوب شهوات هر چقدر آتشین. چیرگی بر نفس هر چند دشوار. کسب حقیقت بودایی هرچند ناممکن.
اینم برای یاد ِ یه روزی....

پ.ن

If you come to me at this moment, your minutes will become hours, your hours will become days, and your days will become a life time....

Ashes and snow

خاکسترها و برف
فیلم(ویدیو آرت/اینستالیشن)ی از گریگوری کولبر
فیلم براساس تفکرات بودایی ساخته شده و سرشار از آرامش ِ تصاویر شگفت‌انگیز ِ چشم‌نواز و شاعرانه است. پسرکی که در قایقی بر آب می‌رود و پشت سرش دو فیل بزرگ از آب بیرون می‌آیند و می‌گذرند, مردی که همچون ماهی به‌نهایت ِ زیبایی در آب می‌رقصد, فیلی که با خرطوم بر کودکی که در رود به خواب رفته آب می‌پاشد...
سفری به اعماق طبیعی و بدوی ِ روح‌مان.... تمام تصاویر و حیواناتی را که در فیلم می‌بینیم می‌توان به‌عنوان نماد خاطرات و اجزای روان تعبیر و معنا کرد(بخصوص با توجه به نریشن. رویاهایت را به‌خاطر بیاور.....)
چرخهء دگرگونی:
پر به آتش/ آتش به خون/ خون به استخوان/ استخوان به مغز/ مغز به خاکستر/ خاکستر به برف

کولبر می‌گوید با این آرزو که تفاوت‌هایی که ما در ذهن‌مان بین خلقت حیوانات و انسان قائل‌ایم از بین برود این پروژه را کار کرده
(+)
ظاهرن فیل در نشانه‌شناسی بودایی‌ها معانی خاص و مهمی دارد. دوست دارم بیشتر درباره‌اش بدانم

پ.ن بی‌ربط: مستند «خواب خورشید» ناصر صفاریان را هفتهء پیش در خانه سینما دیدم و از همان روزی که دیدمش دلم می‌خواست درباره‌اش بنویسم بس که دوستش داشتم.... بس که فیلم احساساتی بود و برای آدمهای احساساتی ساخته شده بود و عجیب به دل آدم می‌نشست. و آدم می‌دید که صفاریان با همان شور و حس و حالی که مقاله‌های دوست‌داشتنی ِ سالها پیش ِ مجله فیلم‌اش را می‌نوشت با دل و جان این فیلم را ساخته. فرصت نشده که بنشینم مفصل بنویسم... فقط اینکه اگر جایی وقتی نمایش داشت از دستش ندهید

واپسین روزها

2010-05-24T14:32:00.000-07:00

* گفتگوی من با محمد را در ادامهء مطلب بخوانید

و هیچ چیز نمی‌توانست تا این حد خوشحالم کند که محمد بگوید: از وقتی تو وبلاگت نوشتی دوست دارم فیلم بسازم , بم روحیه دادی زیاد.....
از الان منتظرم....

پیش‌نوشت: چند وقتی هست که دارم فکر می‌کنم به یک بخش تازه توی این وبلاگ که اسمش باشد: «خودکشی در هنر و ادبیات». و به این بهانه نوشتن دربارهء فیلم‌ها و آثار ادبی که به هر شکلی به خودکشی و آدم‌هایی که در فکر مرگ خودخواسته‌اند می‌پردازد. برای اولین پست این بخش می‌خواستم دربارهء «بمان» شاهکار دوست‌داشتنی ِ مارک فارستر بنویسم. یا شاید هم «دختر روی پل»....
متنی را که می‌خوانید نوشتم و می‌خواستم پست‌اش کنم که فکر کردم چرا اولین پست این بخش همین نباشد؟ دربارهء «بمان» در آینده خواهم نوشت.

دار و درخت
فیلمی از محمد رسولی

«دار و درخت» حداقل برای من از آن دسته فیلم‌ها بود که به نقد در نمی‌آیند , فقط می‌توان در فضای غریب و رازآمیز‌شان نفس کشید و سعی کرد با تماشای چند باره به بخشی از آن فضا تبدیل شد و به درک تازه‌ای رسید. از آن دست فیلم‌هایی که دیدن‌شان بیش از هر چیز یک تجربهء سیال و رها ست. نه حرفی می‌خواهند بزنند و نه دیدگاه خاصی را دیکته می کنند در عوض به‌شدت انعطاف‌پذیر و به مشارکت ذهن تماشاگر و درک و تأویل حسی‌اش وابسته‌اند و به‌این ترتیب به تعداد تماشاگرها معناهای گوناگونی القا می‌کنند. شکوه و زیبایی این فیلم در همین است.
«دار و درخت» به‌شدت تحت تأثیر کیارستمی و «طعم گیلاس» است بطوری‌که می‌تواند تکلمه‌ای بر آن فیلم به حساب بیاید , شاید جستجویی در معنای پیدا و پنهان آن (فیلم در کارگاه آموزشی ِ کیارستمی با موضوع ِ درخت ساخته شده) و این از نظر من صرفن یک ویژگی ست. فکر می‌کنم تماشاگری که طعم گیلاس را ندیده باشد هم با فیلم به‌عنوان یک اثر مستقل ارتباط خودش را برقرار خواهد کرد. فیلم را خیلی دوست داشتم و ذهنم را درگیر کرد. کم و بیش وابسته به آن جنس سینمایی‌ست که دوست دارم.... شاعرانه , داستان‌گریز , اندوهگین.
ضمن اینکه نسبت به فیلم قبلی که از این فیلمساز دیدم (دیوار - یک دقیقه‌ای که اولین کار اوست) پیشرفت فوق‌العاده‌ای را نشان می‌دهد. جلوه‌های تصویری , ریتم , نورپردازی , بازی بازیگر و... حرفه‌ای ست و در خدمت انتقال آن احساس شگفت‌انگیز و خالص ِ روبرو شدن با «زندگی» , با رازی که در پس ِ آونگ ِ مرگ/ زندگی می‌شود لحظه‌ای لمس‌اش کرد.... فیلم که تمام شد این شعر می‌آمد توی ذهنم:
تنها صداست که می‌ماند
صدا
صدا که جذب ذره‌های زمان خواهد شد....
به خیلی چیزها فکر کردم. نمی‌دانم چرا به آخرین نامهء ویرجینیا وولف , به «ساعت‌ها» و لحظه‌ای که ویرجینیا می‌رود توی آب , می‌رود ته آب , و کفش از پایش درمی‌آید و در عمق آب غوطه می‌خورد.

فکر کردم شاید زنی که توی فیلم می‌بینیم تناسخ ِ مردی باشد که روزگاری در فیلمی دنبال کسی می گشت که کمکش کند که خودش را بکشد , که بعد از مرگش پای تن بی‌جانی که وقف درختی شده خاک بریزد که خاک بشود و بدود در تن درخت , یا شاید هم نشد , کسی چه می‌داند؟

فرو افتادن
بازگشتن
خواب ِ خویش را دیدن
حیات ِ دیگری داشتن که خواب ِ مرا ببیند
چشمان ِ آیندهء دیگری
ابرهای دیگری
مرگ ِ دیگری را مردن
این شب تمام آن چیزی ست که من احتیاج دارم
و این لحظه که لاینقطع باز می‌شود و بر من آشکار می‌سازد
که کجا بودم
که بودم
که اسم تو چیست
که اسم من چیست....

اکتاویو پاز - سنگ آفتاب

فیلم شروع می‌شود (تیتراژ ندارد). تصویر به سه قاب تقسیم شده (شبیه مثلن تجربهء مایک فیگیس در «تایم کد») قاب سمت چپ تصویری ست از تک درخت فیلم کیارستمی در نور سرخ غروب , قاب پایینی تک درخت سبزی ست پای تپه‌ای (همان تک درخت؟) و در قاب سمت راست اتاقی تاریک را می‌بینیم با میزی و چراغ نفتی روی آن. کسی که از پشت می‌بینمیش و با توجه به موهای بلندش به نظر می‌رسد زن باشد چراغ نفتی را روشن می‌کند. ترکیب رنگ روشن موها و سبز خاکی لباسش با نور متمرکز چراغ جلوهء حسی خاصی ایجاد کرده. دستی به صورتش می‌کشد. سکوت. در قاب پهلویی همایون ارشادی به طرف تک درخت راه می‌رود. زن با بی‌قراری و خستگی به صندلی تکیه می‌دهد. بعد می‌نشیند. نشستن‌اش هم‌گام می‌شود با نشستن همایون ارشادی رو به منظرهء دریای چراغ‌های شهر در شب. زن می‌نویسد. تصویر درشت از کاغذ و آنچه نوشته می‌شود:
بهتر دیدم صبح از خواب بیدار شی (جامپ کات)
منو صدا بزنی دنبالم بگردی و کم‌کم گمم کنی
این کاغذ هم یه جایی می‌ذارم که آخرش بفهمی
که از اول نمی‌خواستم بمونم (در تصویر سمت چپ همایون ارشادی برمی‌خیزدو راه می‌افتد به طرف چراغ‌ها)
نترس با کسی نمی‌رم
زندگیمو می‌دم به (مکث‌هایی که نشان از تردید و دنبال کلمه گشتن دارد) تک‌درخت پایین تپه. (همایون ارشادی توی قبر دراز می‌کشد. نمای درشت از چهره‌اش)
گره طناب رو خودت یادم دادی یادته؟ ( نمای نقطه نظر ارشادی: ماه از میان ابرها می‌گذرد. تک درخت قاب پایینی کم‌کم تاریک تر می‌شود)
زن بلند می‌شود. تصویر سیاه می‌شود. رعد و برق و چند ثانیه روشن شدن چهرهء همایون ارشادی توی قبر. صدای باران. صدای سوت و قدم‌روی سربازها در سکانس آخر طعم گیلاس. قاب پایینی همان تک درخت است منتها از زاویه‌ای بازتر و انبوه گل‌های جلوی کادر. در قاب سمت چپ سکانس آخر طعم گیلاس را می‌بینیم. در قاب سمت راست ابتدا نمای زیبایی از خانه‌ای در دل طبیعت می‌بینیم و قطع می‌شود به تصویر بزرگی از تلویزیون در اتاق که دارد فوتبال پخش می‌کند. کانال مدام عوض می‌شود (اینجا من یاد «واپسین روزها»ی گاس ون سنت افتادم آنجا که صبح تلویزیون را نشان می‌داد و بعد تخت را و در عمق کادر پشت پنجره بلیک را در باغ) بعد دوربین می‌چرخد و می‌رسد به تختخواب و دستی که لیوان آب پرتقال کنار تخت می‌گذارد. پایی گچ گرفته و دستی که به ناخن‌های پا لاک سرخ می‌زند. تصویر می‌چرخد به طرف پنجره. از پنجره طبیعتی سرسبز را می‌بینیم , و همان تک درخت....... صدای سربازها که سرشار از شور زندگی ست.
صدای کیارستمی: خوبه. کافیه. به افراد بگین همون اطراف درخت استراحت کنن چند دقیقه. فیلمبرداری تموم شد.

گفتگوی من با محمد دربارهء فیلم

me: ‫محمد این چندمین فیلمته؟‬

- : این فکر کنم سومین
یه فیلم تجربی بین این و دیوار بود فکر کنمیه جور ادای دین به بدو لولا بدو تام تیکور
me: ‫تو انجمن سینمای جوان می رفتی؟‬
- : نه کانون سینماگران جوان

me: ‫آها‬
‫اون دومیه اسمش چی بود؟‬
- : بدو
me: ‫و فیلمهای بعدیت؟‬
- : بعد از این باز یه فیلم کوتاه درباره باد
که اسم نداشت
فیلم مهمان مامان
بعد فیلم تهران، باز/بسته
me: ‫همون که دربارهء مغازه ها ست؟‬
- : آره
me: ‫اینها همه شون برای کارگاه کیارستمی بودن؟‬
- : آره یعنی من حدود دو سه سال اونجا می رفتم
وقتی تو ورک شاپ یه موضوع مطرح میشه ناخودآگاه تمام موضوعات ذهنت حول اونه
بجز دو تای اول البته
این وسط چند تا فیلم با دوستام کار کردم
بجز موضوعات ورک شاپ
ولی بیشتر تجربی بود
me: ‫از فضای اونجا بیشتر صحبت کن‬
‫برای پذیرفته شدن آزمون داشت یا هر کسی میتونست وارد بشه؟‬
- : نه یه مصاحبه داشت البته نه با کیارستمی
با نگار اسکندرفر
مدیر موسسه کارنامه
که سابقه کاری ات رو بررسی می کرد
و سوالای متداول
بعد تماس گرفتن که می تونی بیای
دوره های بعدی ورک شاپ از ورک شاپ قبلی انتخاب می کردن
اگه می دیدن توانایی ادامه کار رو داری
me: ‫موضوع کلی که به شما داده بود «درخت» بود؟‬
- : آره
me: ‫کیارستمی خودش راهنمایی نمی کرد؟‬
‫یعنی ابتدا به ساکن ازتون میخواست فیلمتون رو بسازین؟‬
- : ببین چیزی که تقریبا اولین جلسه همه ورک شاپ ها میگه
اینه که سینما یاددادنی نیست
اگه اومدید سینما یاد بگیرید اینجا جای خوبی نیست
میگه ما مثل برادران لومیر باید سینما رو کشف کنیم
هر کس سینمای خودش رو
لحن خودش رو
برای همین ما درباره فیلم ها حرف می زدیم
ولی کسی چیزی یاد نمی داد
حتی تو موضوعات فنی
کیارستمی معتقد بود یه جاهایی یه چیزایی رو نباید بدونی
me: ‫شاید بیشتر تأثیری که داشته روی نگاهت به زندگی بوده‬
- : آره خیلی زیاد
me: ‫یه جور ساده دیدن‬
- : آره
me: ‫ساده و عمیق‬
- : دقیقا
me: ‫توی پرانتز بگم که من این نگاه رو جدای از فیلم توی روزمره هم ازت می بینم‬
‫توی چیزهایی که بهشون توجه می کنی‬
- : خوبه اگه باشه
me: ‫چرا طعم گیلاس رو انتخاب کردی؟‬
‫چرا قاب سه قسمتی؟‬
- : ببین چند تا چیز بود
یکی اینکه نگاهی که طعم گیلاس به مرگ و زندگی داره
برای من خیلی تاثیرگذار بود
چون کیارستمی تو فیلمهای دیگه حتی ضمنی
بین مرگ و زندگی
طرف زندگی رو گرفته بود
ولی اینجا خیلی کمرنگ تر بود
me: ‫آره‬
‫حتی تو یه فیلم تلخی مثل گزارش‬
‫گزارش رو دیدی؟‬
- : نه
me: ‫الان یادم اومد که اونجا هم یه خودکشی هست‬
- : این براش همیشه مسئله بوده
چیزی که برام جالب ترش می کرد
این بود که یه بار ازش پرسیدم
آیا میشه فیلم خوبی ساخت و فیلم از تجربیات زندگی آدم نیاد؟
گفت شاید بشه ولی من بلد نیستم
فیلم های من از تجربه هام میاد
من پرسیدم حتی طعم گیلاس؟
مکث کرد گفت آره
گفتم یعنی قصد این کار رو داشتید؟
گفت آره
و این برای من خیلی جالب بود
این که سه تا کادر با هم بود
شاید از علاقه من به ویدئو آرت بیاد
که دوست داشتم هر تصویر
تو یه مونیتر جدا دیده بشه
چیزی بین دیدن و ندیدن
یه جور سه بعدی دیدن
انتخاب این که کدام تصویر رو ببینیم
در عیت حال هر سه تصویر بازتابی از یک واقعیت باشه
me: ‫تجربه‌های مایک فیگیس رو دیده بودی؟‬
‫علاوه بر تایم کد من تو یه فیلم کوتاهش هم دیدم که همین کار رو کرده بود‬
- : آره اون فیلم کوتاه رو دیده بودم
me: ‫فیلمسازهای دیگه‌ای هم مشابه این نوع کار رو تجربه کردن‬
- : تایم کد رو هنوز ندیدم
آره
کار فرمی خیلی جذایه
me: ‫پس تأثیر ِ اون بوده بهرحال درسته؟‬
- : آره
دقیقا تاثیر مایک فیگیس بود
me: ‫:D‬
- : البته کار فیگیس خیلی قویه
و داستانا با هم فرق دارن
مال من ساده تر بود
me: ‫ببین من منظوری نداشتم که گیر بدم‬
‫همینطوری پرسیدم‬
- : نه بابا
خوب من عاشق سینمام
اگه بتونم از رو دست فیگیس کپی کنم که برد کردم
me: ‫اگه درست فهمیده باشم تو وقتی قرار شد کار با عنوان درخت باشه به فکر طعم گیلاس افتادی‬
‫چون می خواستی بیشتر تو عمق کاری که کیارستمی کرد بری‬
‫یعنی یه جور مکاشفه‬
- : راستش من خیلی دوست داشتم ولی جراتش رو نداشتم
من مدت ها روی داستانی از بیژن نجدی عزیزمون داشتم کار می کردم
که فیلمش رو بسازم
و یه داستان کوتاه
هیچ کدوم نشد
یه روز که داشتم طعم گیلاس رو دوباره می دیدم
داستان موازی کم کم شکل گرفت
و من که نتونسته بودم داستان نجدی رو بسازم
تصمیم گرقتم اینو بسازم
و تمام فیلم رو تنها ساختم
فقط خواهرم توش بازی کرد که دیدی
بقیه حتی پای دختر که تو گچه پای خودمه
‬
!!!
me: ‫همون موقع بود که یه دفه برام تعریف کردی الکی رفتی دکتر گفتی پاتو گچ بگیرن؟‬
- : آره
چند تا بیمارستان رفتم قبول نکردن
تا یکیشون دکتره خوشش اومد از ایده فیلم قبول کرد
me: ‫اوهوم‬
‫یه سوال تو پرانتز: کدوم داستان نجدی بود؟‬
- : از مجموعه داستانهای ناتمام
اگه اسم کتاب رو درست بگم
‬
داستان هاش اسم مشخصی نداره
a+b
مثلا
یکی بود که یه دختری داره به خاک سپرده میشه
یه نفر بالای سرش خطبه عقد می خونه
و آخرش میگه ملیحه عقد درخت شد
me: ‫آره آره اونو یادمه‬
‫کاش می ساختی ش‬
- : خیلی دوستش دارم
نشد پول می خواست
me: ‫من خودم همیشه به فیلم ساختن از کارهای نجدی فکر کردم‬
- : آره بی نظیره نجدی
me: ‫یه داستانی هست که یه پیرزن و پیرمردن‬
- : آره
از یوزپلنگان
me: ‫بعد یه جسدی هست که میگن این مال ما‬
‫خاکش می کنن‬
‫آره فکر کنم مال یوزپلنگانه‬
- : آره
شاهکاره
me: ‫داستانهای اون کتاب رو خیلی دوست دارم‬
- : آره منم
me: ‫نمی دونم چرا هیچ کس به فکر نیفتاده که بسازنشون‬
‫علیرغم این که خیلی شعر گونه اند جنبه‌های بصری خوبی دارن‬
‫نجدی یه استثنا ست تو ادبیات ما‬
- : آره حتی تو اهالی ادبیات هم جدی نگرفتنش
me: ‫فرم زبانش و نگاهش و شخصی بودنش بین نویسنده های ما تکه‬
- : آره
me: ‫ذهنیتش متفاوته نوع کاراکترهایی که بهشون می‌پردازه , تنهایی و مالیخولیای خاص‌شون‬
‫خب برگردیم به فیلم‬
- : باشه
me: ‫پس تو در عمل دو تا فیلم کوتاه ساختی‬
‫یکی درخته قاب پایین‬
‫یکی هم فیلم قاب سمت راست‬

-:آره

راستش اون درخت قاب پایین خیلی تجربی بود دیگه
چیزی که دوست داشتم
این بود که این درخت رو تو فاصله روشنایی روز تا تاریکی مطلق و برعکس ببینیم
مثلا قبل از این فکر می کردم
همچین تصویری از تاریکی مطلق
تا سپیده صبح که کم کم تصویر یه درخت کامل بشه
رو بسازم
تو زمان واقعی!!
و ببینم
تو همون زمان
یعنی سه چهار صبح
تو اتاقم
اینجا همین کار رو کردم
البته با تصویر سریع تر
که در عرض یه دیقه هوا تاریک میشه
و با همین نسبت تقریبا خورشید بالا میاد
البته خوب درنیومده
چون کار فوق العاده سختی بو
بود
me: ‫من متأسفانه خیلی وارد نیستم که بتونیم در مورد کار تکنیکی که انجام دادی صحبت کنیم‬
‫خودت اگه می تونی با یه زبان ساده بگو‬
‫فست موشن درسته؟‬
- : آره
ببین من رفتم ساعت ها پیاده تو کوه های شمال
راه رفتم تا این درخت رو پیدا کردم
بعد برگشتم چالوس
رفتم مسافرخونه
به یه راننده گفتم منو یاعت یه شب ببره اونجا
دوربین رو گذاشتم حدود چهار ساعت ثابت فیلم گرفتم
تا هوا روشن شد
و همین کار رو از غروب تا تاریکی شب انجام دادن
ولی چون تنها بودم
بعضی جاها باد شدید میومد و دوربین رو تکون می داد
نمی تونستم کادر رو ثابت نگه دارم
ولی با این
این هفت هشت ساعت رو با فست موشن
و اصلاح کادر
کردم یکی دو دقیقه
me: ‫به نظر من خیلی خوب درومده‬
- : مرسی
me:

‬
‫آخرای فیلم سمت راست از پنجره تک درخت دیده میشه‬
‫همون لوکیشن بود؟‬
: آره
me: ‫یعنی توی اتاقی فیلمبرداری کردی که مشرف به درخته بود؟‬
- : ببین اتاقی که مشرف به درخت بود یه خونه خراب شده بود
که فقط یه پنجره داشت
تو فیلم جایی که پرده کنار میره
یه کات ظریف داره
که بقیه اش از اون پنجره است
قبلش تو تهرانه
me: ‫آها‬
-: فکرش رو کرده بودم که تو حرکت که کات بزنم زیاد معلوم نمی شه تغییر فضا
me: ‫آره‬
‫کیارستمی واکنشش به این که تو گفتی میخوای از طعم گیلاس استفاده کنی چی بود؟‬
- : من بش نگفتم چون قبلش یه اجازه کلی داده بود برای استفاده از فیلماش
me: ‫بعد از دیدن فیلم واکنشش چی بود؟‬
- : اولین واکنشش این بود که نمی دونستم خودم هم فیلمم رو با درخت تموم کردم
اون روز بیشتر از این نگفت
من فکر کردم فیلم رو دوست نداشته
چند ماه بعدش دستیارش گفت
اون روز تو راه خونه از فیلم تعریف می کرده
و البته یه بار دیگه روز آخر ورک شاپ نمایش دادیم فیلمامون رو
این بار محمد رحمانیان هم بود
که بعد از نمایش صداشون رو می شنیدم که از فیلم تعریف می کردن
و منم ذوق می کردم
!!
اونجا هم رحمانیان به تایم کد اشاره کرد
me: ‫چه خوب‬
‫تدوین فیلم هم کار خودت بود؟‬
- : خودم و یه اپراتور
خودم اون موقع دم و دستگاه نداشتم
me: ‫چرا تیتراژ نداره؟‬
- : قرار بود اصلاح بشه
ولی دیگه پول نداشتم
همینجوری موند
me: ‫نورپردازی کارت رو خیلی دوست داشتم‬
‫تونالیتهء رنگ ها‬
‫رنگ طلایی مو و لباس ش و نور چراغ‬
‫خیلی خوبه‬
- : مرسی
کلی گشتم تا اون چراغ رو پیدا کردم
بقیه نورها هم با لامپ های معمولی و پلاستیک فریزر
نورپردازی شده
!!!!
me: ‫انتخاب رنگ ها با خودت بود دیگه؟‬
- : آره
me: ‫به نظرم نقش مهمی داره تو ساختن حس و حال‬
- : آره سعی کردم اینجوری دربیاد
me: ‫از اولین ثانیهء فیلم تو وارد فضا میشی‬
‫تأثیرش رو روت می‌ذاره‬
‫این برای یک فیلم مهمترین قدمه‬
- : آره
البته قدرت فیلم کیارستمی شاید باشه
شاید فیلم من رو جدا کنی ینجور نباشه
اینجور
me: ‫با هم یک کل شدن‬
‫نمیتونم تصور کنم جدا چطوری میشه‬
- : آره منم تصورش رو نمی تونم بکنم
از اول اینجوری شکل گرفت
me: ‫قبل از ساختن تو ذهنت بود که کدوم صحنه های طعم گیلاس قراره باشه؟‬
- : همین
از دو تا چیز می ترسیدم
یکی نوشتن
که معمولا تو سینما وقتی نوشتن کسی رو می بینیم
همزمان صدای کسی متن رو می خونه
چون بیننده عادت نداره
حالا با این جامپ کاتها و سه تا تصویر
ترسیدم آزاردهنده باشه
یکی هم تاریکی وسط فیلم
که به نسبت زمان فیلم طولانی شاید به نظر برسه
me: ‫آره‬
- : به هرحال من همین جوری فیلم رو دوست داشتم
me: ‫منم‬
‫;)‬
- : خوبه
me: ‫همزمانی ِ نشستن دو تا کاراکتر تو دو تا قاب خیلی خوب بود‬
‫از اون کارهای فرمی....‬
- : اعتراف می کنم اتفاقی بود
me: ‫باور نمی کنم‬
‫:-o‬
- : دو تا تصویر رو که گذاشتم دیدم با هم می شینن
نمی تونستم اصلا زمانبندی کنم
باور کن
me: ‫چه جالب‬
- : لذت فیلم ساختنبه همین اتفاق هاشه
me: ‫اون یه لحظهء کلیدی تو فیلمه‬
- : :))
me: ‫هم از نظر زیبایی بصری‬
‫و هم حس همسانی این دو تا‬
- : آره
خوب نشستن رو که داشتیم
ولی این همزمانی دقیق رو فکرشو نمی کردم
me: ‫اوهوم‬
‫اون متنی که مینویسه رو خودت نوشتی؟‬
-: متنش رو آره ولی دست خواهرمه
‬
دستی که می نویسه دست خواهرمه
me: ‫آها‬
- : فکر کنم یادداشت خودکشی مهمترین چیزیه که یه انسان می تونه بنویسه
me: ‫من البته اگه باشم تو اون لحظه این که چی بنویسم برام مهم نیست‬
- : ولی هرچی هست احتمالا خیلی صادقانه است
برات شاید مهم نباشه کی چی فکر می کنه
me: ‫آره‬
- : در مقایسه با نوشته های معمولی
me: ‫یعنی راستش من اصلن نمی نویسم‬
‫تو می نویسی؟‬
- : تصمیمش که همون موقع پیش میاد
شاید با دلبرکی وصالی داشتیم لازم شد
me: ‫:D‬
‫برای توضیح دادن به اون؟‬
- : شاید
‬
بالاخره ویرجینیا ولف هم نوشت دیگه
me: ‫آره‬
‫نمی دونم‬
- : لابد یه کاربردی داره
me: ‫به نظر من لازم نیست‬
‫چون اساسن نمی شه توضیح داد‬
- : یه چیزی تو اینترنت می خوندم یادداشت خودکشی آدم های معروف
پیداش کنم برات می فرستم
me: ‫باشه‬
‫مال کرت کوبین یادته؟‬
- : نه یادم نیست متنش چی بود
me: ‫نمی دونم‬
‫من هیچوقت یادداشت خودکشی ننوشتم‬
‫عمق تنبلی منو که میدونی!‬
- : آره
:))
me: ‫یعنی یه حرکت نمایشی یه به نظرم‬
- : نه مثلا من اگه بفهمم بعد از اینکه جسد منو پیدا می کنن
مثلا ممکنه یه نفرو متهم بکنن به کشتن من
خودم یه یاداشت میذارم
که کسی بدبخت نشه
me: ‫اوهوم‬
‫اینی که نوشتی چقدر زمان برد؟‬
‫یعنی بازنویس ش کردی؟‬
- : کدوم؟
me: ‫به نظر میاد که فی البداهه نیست و کلمات با دقت انتخاب شده‬
‫جمله های تو فیلم‬
- : تو طول فیلمبرداری بش فکر می کردم
شب و روزم شده بود
این نوشته مرحله آخر بود
وقتی بش رسیدم می دونستم دیگه
مخصوصا اینکه حال و روز خودمم خوب نبود
می دونستم چه لحنی باید داشته باشه
me: ‫چند بار تغییرش دادی درسته؟‬
- : متنو؟
me: ‫آره‬
- : همین بود
me: ‫حس میکنم خیلی کار شده ست‬
- : زیاد یادم نیست
ولی چیزی که فیلمبرداری شد همین بود
me: ‫من دربست عاشقش شدم‬
‫بخصوص اونجا که میگه صدام بزنی دنبالم بگردی کم کم گمم کنی‬
- : مرسی
آره اونجا رو دوست دارم
me: ‫این کم کم گمم کنی شاهکاره‬
‫یعنی من تو ذهنم تجسم کردم‬
- : :)
me: ‫که طرف داره دنبالش می گرده‬
‫و به آرومی میفهمه که نیست‬
- : آره
انقدری هنوز دوستش داره
me: ‫تو یه پروسه ذهنی تدریجی‬
- : که بخواد اینجوری براش پیش بره
موضوع
me: ‫کم کم از دستش می ده‬
‫یه مفهوم انتزاعی‬
‫خیلی خوب شده‬
- : اون ناخن لاک ردن م ادای دین به لولیتای کوبریکه
خیلی دوستش دارم
me: ‫ندیدم متأسفانه‬
‫اتفاقن میخواستم بپرسم‫ایده ش از کجا اومد‬
- : برات میارم
me: ‬
‫دارم خودم‬
‫مرسی‬
- : ایده اش تو جریان فیلم پیش اومد
اینکه می خواستم محبتی بین دو نفر باشه
و بدون دیالوگ
در ضمن این که پای دختر شکسته هم گفته بشه
محبتی که طرف پای شکسته طرف رو هم دوست داره
چی نوشتم؟
!!
me: ‫;)‬
‫خوبه‬
‫چقدر بعد از خودکشی آب پرتقال می چسبه‬
- : آره :)))
me: ‫;)‬
‫اگه این شانسو داشته باشی که کسی باشه که اینو بدونه‬
- : آره
me: ‫آره‬
- : تو حرف نداری سوفیا
me: ‫:P‬
‫الا بر آنکه دارد با دلبری وصالی‬
‫:D‬
- : :)))))))
عجبا از دست تو
me: ‫فیلم رو چه سالی ساختی؟‬
- : 86
به گمانم
me: ‫همون زمان درگیر خودکشی بودی؟‬
‫اگه دوست داری درباره اش صحبت کنیم‬
‫البته شخصی یه‫من و تو هم تا حالا خیلی حرفشو زدیم...‬
- : از دوره دبیرستان بابا
آره
من چیز شخصی ندارم از تو قایم کنم
me: ‫مرسی‬
‫روزهای واپسین رو دیده بودی قبل از ساختنش؟‬
‫حسی که من گرفتم خیلی شبیه حس اون فیلم بود...‬
- : یادم نیست قبلش دیدم یا بعدش
آره اون جزء سه فیلم زندگی منه
me: ‫در مورد فیلم تو نمی‌تونم هیچ فکتی بیارم بعنوان دلیل این حس‬
‫یه چیزی یه که تو فضا هست‬
- : آره
me: ‫خیلی خوبه‬
‫سکوت‬
- : مرسی
me: ‫و صدای محوی که مال باند صوتی طعم گیلاسه‬
- : آره
me: ‫خودت به عنوان یه بیننده چه معنایی می گیری ازش؟‬
‫فیلمت البته آبستره ست‬
‫نمی شه یه معنای منطقی گرفت ازش‬
‫مهم برداشت حسی شه‬
- : ببین من برام دو طرف یه سکه بود
یکی روزمرگی زندگی
یکی انتخاب مرگ
اینکه هنوز نمی تونم بگم کدوم بدتره
me: ‫ولی اتفاقی که آخرش میفته‬
‫حس کردن شکوه زندگی یه‬
‫همون طعم گیلاس‬
‫انگار از نو ه دنیا میای‬
‫و کشف می کنی که چقدر زیباست‬
-: آره به هرحال نمی تونم بگم زندگی برام لذت نداره
همون درختی که قراره زندگی رو بگیره از دختر
یه فرصت دیگه می ده
نمی دونی خوبه یا نه
یا این سیکل ادامه پیدا میکنه یا نه
me: ‫چیزی که برای من مهم بود‬
‫زیبایی برگشت بود‬
‫چون زندگی خیلی سریع و راحت میفته تو ملال و روزمرگی‬
- : آره
me: ‫و تو یه ریکاوری لازم داری‬
‫که بتونی تازه و شفاف ببینی‬
‫طعم اون آب پرتقال‬
‫انگار بار اوله میخوری‬
- : آره یه نفس عمیق
بعد از غرق شدن
me: ‫آره‬
‫خیلی زیباست‬
- : آره
me: ‫این حسی یه که دلم میخواد توی فیلمی که برت تعریف کردم داستانشو بتونم دربیارم‬
‫اون قطاره‬
- : آره
خیلی خوب میشه بسازیش

me:‫چیزی که مهم اینه که تو فیلم تو اون حس دراومده
خب ‫من سوال دیگه‌ای ندارم تو خودت حرف دیگه‌ای نداری؟ ‬

- : نه حرف ديگه اي نيست بازم مرسی

me: ‫اوکی‬

‫فقط این در آینده یادت باشه که من اولین کسی بودم که تو رو کشف کردم ‬

‫‬

- : )))

قربونت برم

و البته برعکسشم هست

از تنهایی

2010-05-23T13:16:00.001-07:00

ال هدی بن سالم در «ترس روح را می‌خورد» - ۱۹۷۴
راینر ورنر فاسبیندر

Fatih Akin

2010-05-07T10:20:00.000-07:00

شمارهء جدید مجله فیلم - ویژهء بهار - منتشر شد

توی این شماره در بخش پروندهء فاتح آکین من مطلب دارم. یک نقد و ترجمهء چهار گفتگو با آکین

پ.ن: برای این پرونده چندین گفتگو با بازیگران فیلم‌های آکین ترجمه کردم که چاپ نشده. گفتگو با بیرول اونل و سی‌بل کِکیلی را اینجا می‌گذارم.

گفتگو با سی‌بل ککیلی

شاید شورش

سی‌بل , شما در ۱۹۸۰ در هیلبرون به دنیا آمدید. پدر و مادرت چکاره بودند؟
پدرم کارگر است و مادرم خدمتکار
در هیلبرون به مدرسه رفتی. چقدر درس خواندی؟
تا دبیرستان
بعد از آن در عمارت شهرداری کار کردی
بله به‌عنوان کارمند متخصص
مسئول بخش زباله‌ها بودی
درسته
و یک روز حس کردی که نمی‌تواند اینطوری ادامه پیدا کند. نمی‌توانی همهء عمرت را در هیلبرون بگذرانی
بله از آن‌جا خوشم نمی‌آمد. شهر خیلی کوچکی بود با یک میدان و چند تا خیابان. بعد از دو سال کارم را رها کردم و به اِسِن رفتم. بعد یک روز تصادفا موقع خرید با پیشنهاد بازی در نقش اول فیلم آکین رو‌به‌رو شدم.
و در مورد فیلم‌های پورنو....
آن‌ها را دورانی که در شهرداری کار می‌کردم بازی کردم. وقتی برای هد-آن انتخاب شدم مدتها از تمام شدن آن ماجرا گذشته بود.
هد-آن نخستین تجربهء سینمایی شما بود. فکر نکرده بودی وقتی به شهرت برسی مسائل گذشته بر سر زبان‌ها بیفتد؟
البته که بهش فکر کرده بودم ولی من آن‌طوری که با تیتر درشت و در صفحه‌های اصلی بهش می‌پردازند به‌عنوان یک مسئله بزرگ و مهم و کثیف, این‌طوری بهش نگاه نمی‌کنم.
چرا در آن فیلم‌ها بازی کردی؟
به‌خاطر پول. در آن زمان شغل‌های متعددی داشتم. میوه و سبزی می‌فروختم , پیشخدمتی و دربانی می‌کردم و مدتی هم یک کلوب شبانه را اداره می‌کردم. واقعیت این است که من جوان بودم و به پول نیاز داشتم. ضمن اینکه بازی در آن فیلم‌ها شاید برایم یک جور شورش هم بود.
شورش بر علیه چه؟
می خواستم به خودم ثابت کنم که می‌توانم به تنهایی زندگی‌ام را مطابق میل‌م اداره کنم.
برای خانواده‌ها همیشه اینکه دخترشان به پورنوگرافی کشیده‌شود شوک‌آور است. برای خانواده‌های ترک بدتر.
همینطوره. من فقط می‌توانم از طرف خودم صحبت کنم: من میلی بسیار شدید و قوی به رسیدن به آزادی داشتم , و هر چه بیشتر مرا از چیزی منع کنند بیشتر شورش می‌کنم.
هد-آن داستان سی‌بل یک دختر جوان ترک در هامبورگ است که برخلاف میل‌اش با یک مرد ترک ازدواج می‌کند تا خانواده‌اش را راضی کند و سپس پنهانی آن‌طور که می‌خواهد زندگی می‌کند. چنین چیزی ممکن است؟
البته که ممکن است. و من خیلی خوب می‌فهمم چطور بعضی دخترها راه‌هایی را انتخاب می‌کنند که از شجاعانه گفتن ِ «می‌خواهم این‌طوری زندگی کنم.» آسان‌تر باشد. برای خود من ازدواج با مردی که دوستش ندارم غیرممکن است.
برای هد-آن تصادفی در خیابان انتخاب شدی؟
من داشتم در یک مغازهء ترک‌‌ها خرید می‌کردم که زنی جلو آمد و گفت برای نقش اول فیلم جدید فاتیح آکین دنبال یک دختر جوان ترک می‌گردند. آنها خیلی جستجو کرده بودند. اسم فاتیح آکین به گوشم نخورده بود.
پس بالاخره شانس یک زندگی بهتر و متفاوت از راه رسید؟
در هد-آن دیالوگی هست که می‌گوید: اگر می‌خواهی به زندگی‌ات خاتمه بدی تمام‌ش کن , ولی مجبور نیستی خودت را بکشی. من زندگی قبلی را تمام کردم ولی خودم را نکشتم. یک زندگی تازه را شروع کردم.
وقتی فیلمنامهء هد-آن را خواندی خودت را در آن پیدا کردی؟
البته. فیلم دربارهء شکاف بین نسل دوم و سوم ترک‌های مهاجر در آلمان است , بین خانواده‌ها و دخترها. خانوادهء دختر مسلمان‌های متعصبی نیستند. او می تواند آرایش کند و بی‌حجاب بگردد , اجازه دارد درس بخواند. ولی این برایش کافی نیست. مثل دخترهای آلمانی ست و دوست دارد مثل آن‌ها زندگی کند. او آزادی بیشتری طلب می‌کند. و مسئله این است که حتی وقتی آزادی به‌دست آمد مشکلات حل نمی‌شود. برای زنی مستقل که در یک محیط و فرهنگ بسته و مردانه زندگی می کند آزادی که به‌دست آمد تازه مشکلات آغاز می‌شود.
تو اینجا به‌دنیا آمدی و بزگ شدی. در این‌باره چه فکر می‌کنی؟
نمی‌دانم....فکر می‌کنم آلمانی‌ام. در این مدت بیشتر و بیشتر به سبک زندگی آلمانی وابسته شده‌ام. خودم را آلمانی می‌دانم , البته با رگ و ریشهء ترک.
روز سه‌شنبه روزنامهء بیلد از زنان جوان ترک دربارهء «مسئلهء سی بل» نظرخواهی کرد.
این‌طور که به‌نظر می‌رسد زنان ترک به من اعتماد کرده و مرا از خودشان دانسته‌اند , و این عالی ست. شاید من برای خیلی از زنان ترک نقش الگو را بازی کنم. نه اینکه از من تقلید کنند , این‌طور نیست, ولی شاید از این طریق بتوانند ببینند که یک زن ترک می‌تواند روی پای خودش بایستد.
در فیلم دوم‌ات «کباب کانکشن» که به‌تازگی در هامبورگ ساخته شد نقش یک زن ایتالیایی را بازی کردی
یک نقش کوتاه است و خوشحالم که ترک نیست. بازیگران ترک در آلمان مجبورند مدام نقش ترک‌ها را بازی کنند و همیشه هم همان کلیشه‌ها و همان سوژه‌ها. البته اگر فیلمنامه به اندازهء هد-آن جذاب باشد دوست دارم بازهم نقش یک زن ترک را بازی کنم اما دلم نمی‌خواهد در نقش زن ترک گیر بیفتم. می‌خواهم بازیگر باشم. نه پورن استار ِ سابق. بازیگر. این است آنچه هستم.
در جنجال‌های اخیر روزنامهء بیلد نوشتند ازدواج کردی. درسته؟
این درست نیست. پنج سال پیش می‌خواستم با دوست‌پسر آلمانی‌ام ازدواج کنم. همه کارها انجام شد و حتی جشن هم گرفتیم ولی مراسم بهم خورد چون دم ِ آخر مشکلاتی در مورد اجازه‌نامه‌ها و اوراق هویت ترکی‌ام پیش آمد. ازدواج نکردیم.
دماغ‌ات به‌طور واضحی ظریف‌تر از زمان ِ هد-آن است. دماغ‌ات را عمل کردی تا کمتر ترکی به نظر برسد؟
نه. من از هفده سالگی با دماغم مشکل داشتم. به نظرم زیادی بزرگ بود و به خودم قول داده بودم به محض‌اینکه پول کافی به‌دست آوردم عمل‌اش کنم. این رویایم بود. درهرحال باید بگویم که تا قبل از فیلم نشد عمل‌اش کنم. دماغ قدیمی در فیلم ثبت شد. و بعد از آن زندگی تازه‌ای برای من آغاز شد.
فکر می‌کنی سروصداهای رسانه‌ای در مورد شخص ِ تو روی فیلم که قرار است از ۱۳ مارس به نمایش عمومی دربیاید تأثیر بگذارد؟
فکر می‌کنم این باعث شود تماشاگران بیشتری به دیدن‌ش بروند. و یک توصیه به مردم دارم: قبل از هرگونه پیش‌داوری در مورد من بروید و فیلم را ببینید. بعد از آن می‌توانید هر طور بخواهید مرا قضاوت کنید ولی فقط یک بار ببینیدش. به‌نظرم اینکه ما با این فیلم توانستیم خرس طلایی برلیناله را بگیریم - برای آلمان بعد از هفده سال و برای ترکیه برای اولین بار- اتفاق مهمی ست که نباید فراموش شود.

گفتگوکننده: یوهانا آدوریان - فرانکفورترآلگمانیه تسایتونگ - ۲۲ فوریه ۲۰۰۴

Interview: Johanna Adorjan

Text: Frankfurter Allgemeine Sonntagszeitung, 22.02.2004, Nr. 8 / Page 19

سی‌بل , سه سال پیش با هد-آن وارد سینما شدی و به شهرت رسیدی. حالا کارت را چطور ارزیابی می‌کنی؟
جذاب , هیجان انگیز , مدام در تغییر. می‌توانی در هر لحظه تجربه‌های متفاوت داشته باشی, و به همه جا سفر کنی و بیاموزی. کار سختی نیست. اگر قرار باشد نقش یک دکتر را بازی کنی بی‌شک لازم نیست دکتر ‌شوی , لازم نیست معلم ‌شوی تا بتوانی نقش معلم را بازی کنی. کافی ست از توانایی‌های خودت استفاده کنی.
فکر می‌کنی به کلاس بازیگری نیاز داشته باشی؟
بازیگران بسیاری مثل دانیل بروهل یا حتی جولیا رابرتز به مدرسهء بازیگری نرفته‌اند و کارشان را به خوبی انجام می‌دهند. نکته اصلی این است: باید بتوانی خودت را درگیر نقش کنی , و این به چیزی فراتر از تکنیک و تمرین نیاز دارد. تجربه از همه چیز مهم‌تر است. من سری به مدرسهء بازیگری زدم ولی به‌دردم نخورد. آنجا مدتی طولانی روی هر متن و روی صدا کار می‌کردند. فکر می‌کنم مدرسهء بازیگری برای آماده شدن برای بازی در تئاتر مناسب باشد و من نه قصدش را دارم و نه می‌توانم در تئاتر بازی کنم.
پیش از این شغل‌های متعددی داشتی , به عنوان دربان , پیشخدمت و...از کِی بطور جدی به این فکر کردی که می‌خواهی چکاره شوی؟
فقط یک چیز می‌خواستم: همیشه می‌خواستم آزاد باشم. این تنها هدفم بود و هست. آزاد بودن. می‌خواهم برای خودم و مطابق میل خودم زندگی کنم. ولی در مورد شغل ایدهء خاصی نداشتم.
حتی در کودکی رویای شغل خاصی را نداشتی؟
تا جایی که یادم است در شش سالگی دوست داشتم مدل شوم.
حالا بازیگری. زندگی ِ سابق‌ات چه تأثیر مثبتی روی کارت داشته؟
نیروی مخرب ِ درون‌ام- همهء آن عصیان و جنون - را در نقش‌هایم جاری می‌کنم و نه در زندگی ِ روزمره‌ام.
اگر باز هم نقش یک زن ترک یا کرد را پیشنهاد کنند می‌پذیری؟
هانا شیگول یک‌بار بهم گفت باید خوشحال باشم که می‌توانم نقش یک زن ترک را بازی کنم , چون این‌جور نقش‌ها داستان‌های غنی‌تری دارند. کسی که در کودکی به اینجا مهاجرت کرده پس‌زمینهء شخصیتی پیچیده‌تر و جالب‌تری دارد. و هانا شیگولا کاملا درست می‌گوید. به‌همین دلیل تا وقتی نقش‌های کلیشه‌ای ترک‌ها پیشنهاد نشود برام مهم نیست. نقش ِ زن‌هایی مثل سی‌بل در «رو در رو» و لیلای کرد در «سفر زمستانی» را دوست دارم بازی کنم.
چندی پیش در تلویزیون آلمان فیلمی به اسم «خشم» در مورد یک دارودستهء تبهکار ِ خشن ِ ترک به نمایش درآمد. به‌نظرت چنین فیلم‌هایی روی رابطهء مردم از دو فرهنگ چه تأثیری می‌گذارد؟
این فیلم را ندیده‌ام ولی اگر ترک‌ها را به شکل تبهکار نشان می‌دهد و آلمانی‌ها را قربانی , تأثیر مثبتی ندارد. این جدال بین دو طرف همیشه بوده. شاید نسل ما توانسته باشد قدمی به جلو بردارد. ولی مشکل فقط سنت‌های ترک‌ها نیست , آلمانی‌ها هم مقصرند که ترک‌ها را بین خودشان نپذیرفتند. و کسانی مثل فاتیح, بیرول اونل, و من همچنان سردرگم‌ایم و با برچسب ِ «ترک» شناخته می‌شویم...
این شاید به ماجرای یازده سپتامبر هم مربوط باشد
به خیلی چیزها ربط دارد: یازده سپتامبر, قتل‌های ناموسی در آلمان, و...یک قتل ناموسی اینجا در خیابان‌های برلین توجه زیادی جلب کرد چون یک مادر بود که در خیابان کشته شد. و در هرحال پیش از این هم دخترها در آلمان به قتل می‌رسیدند. ولی انگار صد سال طول می‌کشد تا مردم از خواب غفلت بیدار شوند. ما خیلی دیر به‌خود می‌آییم.
به‌نظرت سینما می‌تواند ابزاری برای تعامل بین دو فرهنگ باشد؟
فیلم‌هایی مثل هد-آن بله می‌توانند. تماشای فیلم می‌تواند به مردم کمک کند که بفهمند اینجا ترک‌ها چطور زندگی می‌کنند. نه فقط مردم آلمان , بلکه ترک‌های ساکن در ترکیه هم از طریق فیلم این دیدگاه را بدست می آورند

Interview: Jacob Buhre and Martin Schubert -23 November 2006

اشپیگل آنلاین: «خشونت در اسلام یک مشکل فرهنگی است.» خانم ککیلی, این جمله‌ای ست که اخیرا در مراسمی در برلین گفتید. کنسول ترکیه با عصبانیت سالن را ترک کرد. از حرفی که زدید پشیمان نیستید؟
نمی‌شود انکار کرد که جنایتکاران اغلب قتل‌های ناموسی را با توسل به اسلام توجیه می‌کنند. برای ختنه کردن دختران پای اسلام را وسط می‌کشند در حالی که چنین چیزی در اسلام نیست. مردهایی که زن‌شان را کتک می‌زنند می‌گویند این در قران آمده. آن بخش‌های قرآن البته می‌تواند به شکل متفاوتی تفسیر شود که بدبختانه این‌طور نمی‌شود. از دین برای توجیه ِ جنایت استفاده می‌کنند. و مسلمان‌های صلح‌طلب هم از این مسائل رنج می‌کشند.
شما آتئیست (بی‌اعتقاد به خدا) هستید؟
من به همهء ادیان احترام می‌گذارم ولی به‌هیچ‌کدام تعلق ندارم. پیش از این زمانی بود که به هیچ چیز معتقد نبودم. امروز به نیرویی که گاهی از آدم حمایت می‌کند و گاهی سختی‌ها را پیش می‌آورد اعتقاد دارم ولی اسم‌ش را خدا نمی‌گذارم.
خانوادهء شما اجازه ندادند مدرسه را تمام کنید. این در بین مهاجرها زیاد اتفاق می‌افتد؟ خانه‌نشین شدن ِ دخترهای ترک امری رایج است؟
پدر و مادر من می‌خواستند بعد از کلاس دهم حرفه‌ای بیاموزم و پول دربیاورم. ولی در اطرافم بسیار دیده‌ام که خانواده‌های مسلمان مانع رشد دخترهای‌شان می‌شوند. مثلا نمی‌گذارند آن‌ها به مدرسه بروند و این باعث می‌شود نتوانند ذهن‌شان را گسترش بدهند و دنیا را ببینند. و خانواده‌های ترک که دختران‌شان را تشویق می‌کنند هم دیده‌ام.
برای زنان جوان ترک و عرب که شانس زندگی کردن ندارند چون تحت سلطهء مردها و خانواده‌های‌شان هستند چه توصیه‌ای دارید؟
من هیچ‌وقت به کسی توصیه نمی‌کنم که حتما با خانواده ات بهم بزن. فقط زمانی‌که یک دختر بطور جدی دربارهء زندگی آینده‌اش تصمیم می‌گیرد باید برای مدتی کوتاه یا طولانی از حد و مرزهای خانوادگی بگذرد. معتقدم که این دخترها ترس و وحشت را همیشه با خودشان خواهند داشت و حتی وقتی کاملا آزاد باشند شاید نتوانند آن را حس کنند.
بررسی‌های اخیر در مورد دانش‌آموزان ترک نشان می‌دهد سی درصد آن‌ها از کودکی با مفهوم قتل ناموسی آشنا هستند. آمار به حد وحشتناکی بالاست.
بله بدبختانه. و ترسم از این است که بالاتر هم برود. مردم به‌خصوص جوان‌ها سرگشته‌اند , ایده‌ال و الگویی ندارند, دلیلی برای شورش ندارند. پس از طریق دوباره چسبیدن به مذهب و ارزش‌های سنتی شورش می‌کنند. جهت‌گیری‌های سیاسی باعث می‌شود این مردم احساس پذیرفته شدن نکنند. وقتی اتحادیهء اروپا به هر دلیلی تقاضای ترکیه را برای الحاق رد می‌کند برای بسیاری از ترک‌ها معنایش طردشدن است. و با مبارزه‌طلبی واکنش نشان می‌دهند.
این احساس ِ طرد شدن روی مسلمان‌های آلمان تأثیر می‌گذارد؟
بله. نسل دوم سعی کرد خودش را تطبیق بدهد ولی فایده‌ای نداشت. فرزندان و نوه‌های آن‌ها این را دیدند و از خودشان پرسیدند این جنگ بر سر چیست؟ حتی پدر و مادر من همیشه به‌عنوان ِ کارگر مهاجر در المان دیده شدند. ایتالیایی‌ها , روس‌ها , و لهستانی‌ها وضع بهتری داشتند و جزء جامعه به حساب می آمدند.
چرا روند جامعه‌پذیری موفق از آب درنمی‌آید؟
تقصیر هر دو طرف است. گاهی از کسانی که سال‌هاست می‌شناسم‌شان حرف‌های احمقانه‌ای می‌شنوم , مثل این‌: «شمرده شمرده حرف بزن و فقط وقتی ضروری باشد. آلمانی حرف زدن‌ت قابل‌فهم نیست.» و جالب اینکه من از کشورهای دیگر پیشنهادهای بیشتری برای بازی در نقش‌های محلی دریافت می‌کنم. مثلا از انگلستان بازی در نقش یک زن انگلیسی بهم پیشنهاد شد. در آلمان در نود درصد موارد به این نتجه می‌رسم که بهتر است دیگر نقش زن ترک را بازی نکنم حتی اگر محجبه باشد. بازی در نقش زنان ترک را دوست دارم و هویت‌م را انکار نمی‌کنم ولی خودم را به آن تقلیل نمی‌دهم.
و طرف ِ دیگر؟
در طرف ِ دیگر مسلمان‌های متعصب هستند. بعضی‌ها وقتی مسائلی مثل قتل‌های ناموسی مطرح می‌شود با پرچم ترکیه به خیابان می‌آیند و ابراز همدردی می‌کنند. ولی برای نشان دادن ِ همبستگی نیازی به حرکات ناسیونالیستی نیست.
یک بار گفته‌اید که ترکیه وطن دوم شماست. آیا این جمله می‌تواند برای سرزمینی که در آن نویسندگان به قتل می‌رسند و اورهان پاموک جرأت نمی‌کند از خانه خارج شود مصداق داشته باشد؟
بله , پاموک آنجا می‌ماند. او عاشق وطنش است. عاشق استانبول است. من نه در آلمان و نه در ترکیه احساس نمی‌کنم در خانه‌ام. بی‌تردید یک روز آلمان را ترک خواهم کرد.
می‌خواهی کجا بروی؟
جایی که احساس تعلق کنم چون خسته‌ام از بارها و بارها توضیح دادن که من شهروند ِ آلمان به حساب می‌آیم , اینجا به دنیا آمده‌ام , و هنوز پذیرفته نشده‌ام. برای بسیاری از آلمانی‌ها من هنوز مهاجرم گرچه اینجا به دنیا آمده‌ام.
حجاب را با علامت ستارهء داوود (برای یهودیان) مقایسه می‌کنند چون زنان را نشان‌دار می‌کند. نظر شما چیست؟
من با حجاب مخالفم چون برای من به‌عنوان یک زن جوان مسلمان ِ تحصیل‌کرده , حجاب نشانهء زور و فشار و عقب‌ماندگی ست. حجاب باعث می‌شود فکر کنم بقیهء زن‌ها که حجاب ندارند از سوی مردها به‌عنوان ابژهء جنسی نگریسته می‌شوند. آنچه در قرآن به‌روشنی آمده این است که پوشش باید به‌گونه‌ای باشد که ویژگی‌های جنسی را برجسته نکند , جنس مخالف را به هیجان نیاورد و هوس‌برانگیز نباشد. از نظر من این یعنی این‌که اگر حجاب نداشته باشم و از سوی مردان مورد آزار جنسی قرار بگیرم مقصر خودم هستم که پوشش «مناسب» نداشته‌ام! البته اگر کسی خودش با میل و رغبت آن را برگزیند اشکالی ندارد ولی مسأله این است که برای نشان دادن ایمان نیازی به پوشش خاصی نیست. آنچه مهم است پاکی و خلوص درون است.
بدبختانه امروزه دانش‌موزان بیشتر و بیشتر محجبه می‌شوند. چرا؟
چون محیط و خانواده این را ازشان می‌خواهد. قلبم به درد می‌آید وقتی یک دختر کوچولوی هفت هشت ساله را با حجاب می‌بینم. حجاب باید شخص را در مقابل هوس‌های جنسی محافظت کند. دختر به این کوچکی چه هوسی می‌تواند برانگیزد؟ چرا یک دختر هشت ساله نباید بتواند شنا کند؟ چون خانواده‌اش فکر می‌کنند او یک ابژهء جنسی ست. کسی که نمی‌تواند تحمل کند دخترش در استخر شنا کند بهتر است به کشور دیگری برود.
اگر شما سیاستمدار بودید و می‌توانستید قانونی وضع کنید که به همگون شدن جامعه کمک کند چه می‌کردید؟
گروه‌های مختلف جامعه باید با هم مخلوط شوند. حداقل نیمی از دانش‌آموزان یک مدرسه باید آلمانی زبان مادری‌شان باشد. من خوش‌شانس بودم که وقتی به کلاس سوم رسیدم -تنها خارجی در کلاس بودم - آلمانی را خیلی خوب آموخته بودم.
چند سال پیش مسلمان ها به‌خاطر اینکه تصویر محمد به شکل کاریکاتور در روزنامه‌ای دانمارکی منتشر شد به خشم آمدند. چند نفر در تظاهرات کشته شدند. به نظر شما این به بحران ِ رابطهء مسلمان‌ها و جهان غرب دامن زد؟
هر دو طرف باید بسیار ملاحظه‌کار باشند. آشکار است که جو ی از بی‌اعتمادی بین مسلمان‌ها وجود دارد. کشیدن محمد به شکل یک تروریست بی‌جهت تحریک‌آمیز بود. چنین کاری مسلمان‌های صلح‌طلب را به خشم می‌آورد و به‌شان ثابت می‌کند که نسبت به دین‌شان بی‌احترامی می‌شود. ضمن اینکه مسلمان‌ها هم باید خودانتقادگر باشند و حتی گاهی به خودشان بخندند.
چرا همیشه زن‌ها هستند که در این مورد حرف می‌زنند و اسلام را مورد انتقاد قرار می‌دهند؟
خب من اگر مرد بودم به احتمال زیاد هیچ‌وقت با مردسالاری مبارزه نمی‌کردم. بخشی از مشکل همین است که مردها از بحث‌ها و انتقادهای زنان شجاع حمایت نمی‌کنند. نتیجه این می‌شود که اگر زنی جرأت کند حرفی بزند یا خفه‌اش می‌کنند یا اینکه باید با محافظ راه برود. و غم‌انگیز است که آلمانی‌ها فقط وقتی حادثه‌ای پیش بیاید واکنش نشان می‌دهند. آیا وقتی من داشتم در مورد خشونت خانگی حرف می‌زدم کسی از جا برخاست تا روی صحنه بیاید و از من حمایت کند؟ هرگز این اتفاق نیفتاد.
آلمانی‌ها باید بیشتر در این موضوع درگیر شوند؟
بله. همین‌طور است. ما نباید فرصت را از دست بدهیم. باید تلاش کنیم هر مفهومی را در جای درستش قرار بدهیم. می‌گویم ما چون منظورم فقط آلمانی‌ها نیست مسلمان‌ها هم هست. وقتی مسلمان ها هنوز آماده نباشند نمی‌شود از آلمانی‌ها توقعی داشت , و برعکس.

Interview conducted by Claus Christian Malzahn and Anna Reimann - 06/03/2007

گفتگو با بیرول اونل
برندهء عنوان بهترین بازیگر نقش اول مرد در برلینالهء ۲۰۰۴ , به‌رغم اینکه در حال جدال با خشم و انرژی ِ درون‌اش به‌نظر می‌رسد , مرد خوش‌برخورد و گرمی‌ست. اونل ِ ۴۳ ساله که در ترکیه به‌دنیا آمده و در آلمان بزرگ شده در مورد جایزه که بخاطر نقش جاهیت در هد-آن ِ فاتیح آکین گرفت با اعتماد به‌نفس می‌گوید: «سال‌ها برایش زحمت کشیدم.» «وقتی به بِر ِمن آمدم هفت سالم بود. پدر و مادرم از هم جدا شده بودند و من در روستایی کوهستانی با مادربزرگم زندگی می‌کردم. مادربزرگم مزرعهء نخود داشت.» در همان روستا زخم‌هایی را که اثرش هنوز روی صورت و گردن‌ش قابل دیدن است برداشت. می‌گوید:«روغن داغ» و شانه‌اش را بالا می‌اندازد. در مدرسه یکی از معلم‌ها او را به ادبیات آلمان علاقمند کرد.«بچه‌های خانواده‌های مهاجر به شکلی کاملا متفاوت درگیر ِ زبان و ادبیات می‌شوند. ساختار جمله , ریتم , قافیه....شاید ما به شکلی دقیق‌تر و درونی‌تر از خودمان می‌پرسیدیم که این نویسنده یا شاعر - می خواهد گوته باشد یا هاوپتمان - چه در سر دارد؟»
بعد از مدرسهء نمایش در چند اجرا و فیلم بازی کرد, و پس از سقوط دیوار برلین در بخش شرقی شهر یک تئاتر مستقل به راه انداخت. تا اینکه توجه فرانک کاستروف ِ کارگردان به او جلب شد و نقشی را که شاید آلمانی‌ترین و نمادین‌ترین شخصیت در تاریخ ادبیات آلمان باشد به او داد: زیگفرید در «نیبلونگن
Nibelungen - Born bad
و تماشاگران به جای یک غول بلوند چشم آبی , با بیرول اونل ِ سیاه‌مو و سیاه‌چشم که فقط یک متر و هفتاد و دو سانت قد داشت روبه رو شدند.
نقش‌هایی که در سینما و تلویزیون بازی کرده اغلب با ظاهر شرقی‌اش تناسبی کلیشه‌ای دارند: ترک‌ها , فلسطینی‌ها, موادفروش‌ها, تروریست‌ها. اما کارگردان‌های شجاع‌تری هم هستند. «جامعهء ما از یک مشت احمق ِ نان به نرخ‌روز خور تشکیل شده. در عوض آدم‌هایی وجود دارند که تو را جدی می‌گیرند و به حرف دیگران اهمیت نمی‌دهند. کسانی که برای‌شان مهم نیست دیگران درباره‌ات چه می‌گویند.» این را می‌گوید و قیافه‌اش کمی عصبانی می‌شود.
از زمان ِ هد-آن همه چیز عوض شده. به‌خصوص موفقیت جهانی فیلم برایش بسیار خوشایند است. «چند وقت پیش برای نمایش افتتاحیهء فیلم در رم بودم. و تماشاگران بسیار به هیجان آمده بودند. فکر می کنم ایتالیایی‌ها که تحت نفوذ کاتولیسیسم بوده‌اند اخلاقیات دوگانه‌ای را که در فیلم منعکس شده خیلی خوب درک می‌کنند. فیلم نیرویش را از اینجا می‌گیرد. موضوع فقط بر سر حفظ سنت‌‌ها در خانواده‌های ترک - که اتفاقا بیشتر سنت‌ها را به زیر فرش جارو می‌کنند - نیست , دربارهء اخلاقیات دوگانهء (ریاکارانه) آلمانی‌ها هم هست.» واکنش‌ها در فرانسه هم برایش مهم است. « فرانسه نسبت به آلمان تاریخچهء گسترده‌تری در مورد مسئلهء مهاجرت دارد. فکر می‌کنم فرانسوی‌ها از هد-آن خوششان بیاید.»
گرچه رسانه‌های ترکیه - مثل رسانه‌های آلمان - در مورد گذشتهء بازیگر نقش اول زن فیلم سر و صدا راه انداختند , نمایش فیلم در ترکیه بلافاصله پس از دریافت خرس طلایی ِ برلیناله موفقیت بزرگی بود. اونل می‌گوید:«ترکیه کشور مدرنی شده. واکنش‌ها در کمال ناباوری مثبت بود به‌خصوص در استانبول که بخش‌هایی از فیلم را آنجا گرفتیم.»
این عاشق ِ راستین ِ زبان آلمانی , که ترکی را تقریبا فراموش کرده , خوشحال است که فیلم تازه‌اش - یک داستان عاشقانه - در ترکیه فیلمبرداری می‌شود. «زبان ترکی را دوباره پیدا می‌کنم. مثل این است که چرخشی در ذهنم اتفاق افتاده باشد که حالا باید برگردد سر جای اول‌اش.»
ولی فقط فیلمسازهای ترک او را کشف نکرده‌اند. تلفن‌اش در آلمان هم زیاد زنگ می‌خورد. «تازگی‌ها با وادیم گلونا
wadim Glowna
زیاد تلفنی حرف زدم.» و با خنده‌ای شیطنت‌آمیز می‌گوید:«اگر تلفنی از رومن پولانسکی داشته باشم رد نمی‌کنم. ژان‌ژاک‌آنو هم کارگردانی ست که سخت و جدی با بازیگرانش کار می‌کند.» بازیگران مورد علاقهء او مثل خودش از تئاتر آمده‌اند:«آنتونی هاپکینز نبوغی شگفت‌انگیز دارد. او درخشان است! برایان کاکس را هم دوست دارم.»
بیرول آخر تابستان و پاییز را برای فیلمبرداری در ترکیه می‌گذراند. سرزمین ِ مادری ِ بازیافته؟ «من سرزمین ِ مادری ندارم. به عنوان ِ بازیگر این شانس را دارم که مثل کولی‌ها همه جا بگردم. وطن‌ام نقش‌هایی ست که بازی می‌کنم. در آینده , گذشته‌ام را به حال تبدیل می‌کنم.» مرد ِ بی‌وطن می‌خواهد به دیدنش مادربزرگش برود که صد و پنج سال دارد. وقتی دربارهء او حرف می‌زند صدایش گرم و مهربان می‌شود. «مامان‌بزرگ هنوز برای تأمین مخارج‌اش نخود می‌کارد. ولی حالا تلفن دارد. بهش زنگ زدم و گفتم مزرعه آتش گرفته. بلافاصله صدایم را شناخت و گفت: نه , تو بیرول‌ای.

ساشا لانگن‌باخ
Sascha Langenbach (Berliner Kurier) spoke to Birol Uenel (bron: www.germen-cinema.de)

متن اصلی:
http://www.cinemien.nl/gegendiewand/nl/cast_unel_interview.html

فیلموگرافی
Filmografie Birol Ünel:

Cinema
2004 Gegen die Wand (van Fatih Akin)
2001 Brombeerchen (van Oliver Rihs)
2000 Anam (van Büket Alakus)
2000 König der Diebe (van Ivan Filla)
2000 Enemy at the gates (van Jean Jacques Annaud)
1999 Planet Alex (van Ulli Schüppel)
1999 Im July (van Fatih Akin)
1999 Fremde Freundin (van Anne Hoegh Krohn)
1994 Ohne mich (van Dany Levi)
1989 Awopbopaloobop (van Andy Bausch)
1988 Der Passagier (van Thomas Brasch)

Televisie
2002 Der gestohlene Mond (van Thomas Stiller)
2002 Tatort: Schattenlos (van Thomas Stiller)
2000 Tatort: Stille Nacht, Heilige Nacht (van Thomas Stiller)
1999 Tatort: Die Beute (van Connie Walther)
1998 Dealer (van Thomas Arslan)
1999 Schimanski: Geschwister (van Mark Schlichter)
1999 Tatort: Engelchen flieg! (van Hartmut Grie§mayr)
1999 Tatort (van Jörg Grünler)
1999 Todesspiel (van Heinrich Breloer)
1999 Landgang für Ringo (van Lars Becker)

theater
1996 Der Bau (van Thomas Heise)
1995 Die Nibelungen – Born Bad (van Frank Castorf)
1993 Caligula (van Birol Ünel)
1992 Bericht an die Akademie (van Birol Ünel)

ماسوله - قلعه رودخان

2010-05-01T12:41:00.001-07:00

ساعت ِ گرگ و میش

2010-04-26T18:04:00.001-07:00

صدای سکوت

الان فهمیدم که روشنایی محو چند دقیقه قبل از غروب درست مثل کم کم روشن شدن صبح‌ها بعد از طلوع تازه ست که اینهمه دوست دارم تماشا کنم و توش باشم , قبل از اینکه کاملن روشن بشه. درست همون حس و فضا و همون رنگ

دلم می‌خواست همهء زندگی‌م تو همین چند دقیقهء نامعین که مرزها بهم می‌ریزه , همین رنگ خاکستری که اشیا و آدمها و مفاهیم و همه چیز توش گم می‌شن خلاصه می‌شد.

پ.ن: بروید این مطلب مجید اسلامی را ببینید و ذوق کنید. بامداد کجایی؟

بسیاری از این نوشته‌ها را می‌توان نامه‌ای عاشقانه دانست. گاهی مخاطبی از پیش معلوم داشته‌اند، و به این امید نوشته شده‌اند تا کسی خاص بخواندشان، از فرط شعف. پس این نامه‌ها تکثیر شده‌اند تا شاید او در میان مخاطبان باشد. اویی که همیشه هم از پیش شناخته نیست. بعدها پیداش می‌شود...

من در برابر اثر هنری تنهام، اثر هنری تنهایی‌ام را ترجمه می‌کند...

از مقدمه مؤلف

[صفی یزدانیان]

پ.ن: دل تو دلم نیست تا بیستم ماه که مجله دربیاید ببینم چکار کرده‌ایم....

پ.ن: لینک موسیقی که بالای مطلب گذاشته‌ام باز نمی‌شد. درستش کردم.

پ.ن: «ستارهء تابناک» اثر رمانتیک و زیبای جین کمپیون را دوست داشتم. فیلمی‌ست بسیار خوش‌تصویر و پر از قاب‌های چشم‌نواز. دیدنش را پیشنهاد می‌کنم

ما مست شدیم و دل جدا شد

2010-04-20T06:36:00.000-07:00

می شه از اون لحظه‌ای شروع کرد که گوشه اون پارک دنج و خلوت روی پله‌ها نشسته بودیم و من روسری‌م‌و دراوردم و همانجا دراز کشیدم و بدنم را در آن هوای محشر رها کردم و درکل یکی دو تا آدم رد شدند و زیاد نگاه نکردند و نسیم خنک خوب خوشبویی تا عمق جان‌مان می‌رفت و بوی درخت‌ها بلند می‌شد و برگ‌های سبز شفاف بالای سرم رو که بهم می‌پیچیدند و سایه می‌ساختند تا ته وجودم نفس می‌کشیدم و آسمان آبی پررنگ رو نگاه می‌کردم و همه رنگ‌ها و بوها و صداها شفاف و قوی و خالص بودند و با موبایل من آهنگ فرانسوی گوش می‌کردیم و من گفتم: بیا روم. و تو خندیدی و گفتی الان پلیس میاد یه راست می‌برنمون بازداشتگاه و ما خندیدیم و پلیس و بازداشتگاه رو حواله دادیم و وسط یه پارک عمومی خلوت و خالی تو تهران روی من خم شدی و بوسیدیم.... و بوی خاص تو قیامتی بود و من بیقرار و سیرنشو و تو کف‌ات برید و با دست کوبیدی به پشتم و جملهء درجه‌یک ات رو گفتی: بابا تو ج.م.ه.و.ر.ی ا.ص.ل.ا.م.ی رو به ف.ا.ک دادی!
می‌شه هم برگشت به چند ساعت قبل‌تر و از توی سینمای «طهران تهران» شروع کرد که از شانس ما کم‌فروشه و ده نفر هم تو سالن نبودند بجز کنترل‌چی که هی از بغل دماغ ما در رفت و آمد بود...و بعد دوباره برگشت توی پارک به قبل‌تر از سکانس پله‌ها , که یه عروس و داماد رو اورده بودند ازشون فیلم بگیرند و جلوی چشم اونها ما دست همدیگه رو گرفته بودیم و تاب می‌خوردیم و من برای اینکه نیفتم دستهات رو محکم گرفتم و تا کمر به پشت خم شدم و همه چی رو برعکس می‌دیدم و جیغ می‌زدم...تو یه دفعه منو بغل زدی بردی بالا هووووپ انداختی‌م بالا و من در فاصلهء گوش و گردن‌ت آسمون رو سیاحت می‌کردم برای خودم و یه لحظه تو ذهنم جرقه زد عین بچگی‌م . درست عین بچگی‌م که بابام بغلم می‌زد می‌نداختم بالا و یه ذره زبری ریش روی صورتش بود , و فکر کردم نکنه واقعن مرده‌م و الان بهشته؟ و انگار همهء خاطراتی که همیشه درنم زنده‌ن هیچوقت وجود نداشتن؟ و باز ترتیب سکانس‌ها رو بهم ریخت و رفت جلوتر , روی اون نیمکته که سایهء خوبی افتاده بود نشستیم و شیرینی شکلاتی خوردی و تو پیشنهاد کردی از درخته روبرو بریم بالا و این نشون می‌داد که فهمیدی من چقدر مستم و وقتی تا این حد مستم دیگه نمی‌شه جلومو گرفت و از خوشی جیغ می‌کشیدم و مث چِت کرده ها می‌خندیدیم و رفتیم بالا روی نوک ابرها و از اون بالا نگاه کردیم و من یادم نیست چی داد می‌زدم و آواز می‌خوندم تن تو ظهر تابستونو به یادم میاره... گفتی اگه باران نیومده بود و زمین گِل نبود دراز می‌کشیدیم با هم روی چمنها و گفتی عمدن میان زمین رو خیس می‌کنن که مردم نخوابن با هم و گفتی دانشگاهتون نزدیک این پارک بوده و همیشه دختر پسرا میومدن اینجا و یادم نیست پیشنهاد دراوردن پیراهن رو کدوممون داد و دوباره انداختیم بالا و موهام رها شد روی گردنم می‌ریخت و یه پیرمرده رد شد وایساد نگاه کرد و می‌خندیدیم.... تو گفتی الان تو بهشت خودمون ایم؟
حالی بود , تجربهء شگفت ِ تازه‌ای , و شب قبل از این که خوابم ببرد هی به دیوارهای تنگ و سقف کوتاه و تیرهء این اتاق نگاه می‌کردم و دلم هی غنج می‌رفت و دلم تنگت بود طوری‌که هیچ‌وقت تا حالا این‌طوری دلم تنگ نبوده... و تو باید پیشم می‌بودی , باید می‌بودی , بودی...

قول داده بودم که بنویسمش. نمی‌دونم این همونی شد که باید یا نه....

این متن را حین شنیدن این آهنگ بخوانید

پ.ن: این موسیقی

پ.ن: دیالوگ:
- من یا استقلال؟
- هر دو. ولی اول تو.
(واقعن هم راست می‌گفت. چون اون روز استقلال بازی داشت ولی به من نگفته بود و نرفت استادیوم تا همدیگه رو ببینیم.)

پ.ن: کاش از اونجا عکس می‌گرفتم.

عنوان از شعر مولانا:
ما مست شدیم و دل جدا شد
از ما بگریخت تا کجا شد
چون دید که بند عقل بگسست
در حال , دلم گریزپا شد
او جای دگر نرفته باشد
او جانب خلوت خدا شد
در خانه مجو که او هوایی‌ست
او مرغ هواست و در هوا شد
او باز سپید پادشاه‌ست
پرید بسوی پادشا شد

دیوان شمس

پ.ن:
ای طرب‌ناکان ز مطرب التماس ِ مِی کنید
سوی عشرت‌ها روید و میل بانگ نی کنید
شهسوار اسب شادی‌ها شوید ای مقبلان
اسب غم را در قدم‌های طرب‌ها پِی کنید
نوبهاری هست با صد رنگ و گلزار و چمن
ترک سرد و خشک و ادباری ماه دی کنید
از شراب صرف باقی کاسهء سر پر کنید
فرش عقل و عاقلی از بهر لله طی کنید
از صفات با خودی بیرون شوید ای عاشقان
خویشتن را محو دیدار جمال حی کنید

پ.ن: امروز خواب عجیبی دیدم. وسط صحنه‌های قروقاطی درهم و کابوس‌ها خواب دیدم که کشوی لباسم که روبروی جایی که می‌خوابم هست باز شد و توش یه بچه آهو بود که به‌زحمت داشت سعی می‌کرد خودشو از زیر لباسها بکشه بیرون. خیلی خیلی زیبا بود و چشمهای قشنگی داشت. یک شاخ خیلی دراز به حالت افقی روی سرش بود که تقریبن به اندازه طول اتاق بود. پوست نرم و خوشرنگی با لکه‌های کمرنگ داشت. با چشمهای سیاهش به من زل زده بود. دیدنش عمیقن شادم کرد. فکر کردم باهاش چی کار کنم؟ بعد یاد اون جنگل بکر و دست‌نخورده که توی شمال کشف کرده بودیم و خیلی دوستش دارم افتادم. اون‌جا حیوانی وجود نداشت و پای آدمیزاد هم بهش نمی‌رسید. فکر کردم می‌بریمش اونجا رهاش می‌کنیم تا برای خودش توی جنگل زندگی کنه و آزاد باشه. همین موقع از خواب پریدم

پ.ن: این عکس همون پارکه

پ.ن: دیالوگ:
اومده پیش من. بغلم کرده میگم خوابم میاد میگه یه کم بخوابیم. ده دقیقه‌ای تو حال خواب و بیدارم بعد چشمامو باز میکنم. میگه: دلم برات تنگ شد
- همین الان؟
- آره. دیگه حرف نمی‌زدی

- صدات خیلی قشنگه. میتونم صداتو ب.و.ص کنم؟
- فکر نکنم بتونی

پ.ن: برام توت‌فرنگی اورده بود. خودش شست‌شون و اورد بخوریم.
بعد من این شکلی شدم

مثل لوبیاپلو برای حاج آقا

2010-04-15T05:41:00.000-07:00

مستند «دستور آشپزی»(محمد شیروانی) درواقع برخلاف آنچه در معرفی‌اش شنیده و خوانده بودم دربارهء آشپزی نیست , دربارهء زن ِ ایرانی ست و اینکه چطور با این واقعیت که قرار است بخش مهمی از عمرش را در آشپزخانه و به آشپزی بگذراند کنار می‌آید. شیروانی می‌گفت جرقهء شکل گرفتن ایدهء فیلم همین بوده ؛ بعنوان یک مرد با موضوع بیگانه بودم و می‌خواستم بدانم زن‌ها چه احساسی دارند و غذایی که سه وعده در روز می‌خوریم چگونه پخته می‌شود. طی ساختن فیلم به آشپزی علاقمند شدم و آگاهی پیدا کردم. دستور آشپزی شخصی‌ترین فیلم من است.

فیلم چند ساعت از یک روز ِچند زن خانه‌دار و مراحل پخت غذا را پی می‌گیرد: همسر ِ کارگردان , خواهر کارگردان , مادر و خاله‌اش , مادرزن‌اش , مادر ِ دوستش که پیرزنی ست حدودن صد ساله , و زن دیگری از اقوام. همانطور که روبرت صافاریان هم اشاره کرد تقریبن تا نیمه‌های فیلم با جهت‌گیری خاصی از سوی فیلمساز روبرو نیستیم , زن‌ها در کادر ثابت و بسته‌ای که از فضای آشپزخانه گرفته شده رو به دوربین شیوهء پخت را توضیح می‌دهند - منهای پیرزن که در میزانسی غم انگیز در اتاقی خالی و بسیار کهنه به زحمت راه می‌رود , گوشه‌ای می‌نشیند و حرف می‌زند , و می‌گوید الان دیگر بلد نیستم هیچی بپزم! - و کم‌کم که فیلم جلو می‌رود فضای فرهنگی زندگی‌های‌شان و نارضایتی از شرایط محدودکننده‌ای که در آن گرفتارند به شیوه‌ای ظریف و غیرمستقیم القا می‌شود. فیلم به شیوه‌ای بازیگوشانه , پرکشش و و با صحنه‌های چیده شده و دراماتیک و دخالت‌های کارگردان - مثلن جایی که ریسهء سوسیس را سر سفرهء افطار می‌آورند- که شخصن ترجیح می‌دهم آن را به جای مستند مستند-داستانی بنامم , و طنزی شیرین و رندانه با اسنفاده از عناصری محدود احساسات ِ معمولن ناپیدای زن‌ها و مردها را در روابط خانوادگی -بخصوص در فرهنگ پرده‌پوش ِ ما- به سطح می‌آورد. مثلن خواهر کارگردان که آشکار است به زحمت و با اندکی ناشیگری و خیلی دیر بالاخره غذا را آماده می‌کند و در تک تک رفتار و سکنات‌اش بی‌میلی و نارضایتی از این شیوه زندگی پیداست بدون اینکه نیاز به ابراز مستقیم باشد. فیلم با زبانی شفاف و گزنده درد ِظلمی را که بر زنان سنتی رفته و می‌رود و گریزی از آن نبوده و آن‌طور که می‌گویند «عادت کرده‌ایم» , و برزخی را که زن مدرن در آن سرگردان است نقد می‌کند. از مادرزن که شخصیتی قوی و فعال است و اعتراف می‌کند اگر حتی یک روز آشپزی نکند طلاقش می‌دهند - شیروانی در جلسهء گفتگو پرسید او علیرغم اینهمه انرژی و اتکا بنفس و ادعا آیا یک قربانی نیست؟- تا همسر که از کنسرو استفاده می‌کند و می‌گوید از لحظه‌ای که بعد از غذا مردها لم می‌دهند و زنها تا کمر خم می‌شوند ظرفها را از جلویشان جمع کنند متنفر است تا آن پیرزن چروکیده که در حصارهای باورهای مردسالار و مرداندیش می‌پوسد...چه دردناک بود تماشای این زن‌ها که با روسری و چادر دست و پاگیر در آن فضای کوچک و خسته‌کننده و تکراری کار می‌کردند... سوی دیگر ماجرا مردهایی هستند که ادامهء سنت‌های خویش‌اند بدون اینکه ذره‌ای دربارهء درستی آن فکر کرده باشند چه پسربچه‌هایی که با همان بی‌اعتنایی ِ پدری که نمی‌داند و برایش مهم هم نیست تهیهء آنچه خورده چند ساعت وقت و انرژی برده رفتار می‌کنند چه مردی که فکر می‌کند چون یک طبقه خانه را به اسم همسرش کرده حق او را ادا کرده و دیگر بی‌حساب‌اند , و چه رفقای کارگردان که می‌گویند: ما مجبوریم مثل نیاکان‌مان رفتار کنیم! و جالب اینجاست که همهء این مردها جلوی دوربین بطور غریزی احساس می‌کنند باید از حقوق خانمها دفاع کنند و حرف‌هایی ریاکارانه بزنند برخلاف عقاید قلبی‌شان! حتی حاج‌آقایی که زنی جوان‌تر از خودش گرفته و به لحاظ فرهنگی عقب‌مانده‌تر از بقیه می‌نماید. به‌این‌ترتیب جمله‌های قبل از تیتراژ پایانی با این مضمون که«همسرم جدا شد و خواهرم نیز در تدارک جدایی ست» معنا و اهمیتی دیگر می‌یابد.
«دستور آشپزی» که سال گذشته در بخش مستند جشنواره برلین نمایش داده شد , علاوه بر اینکه از بازی‌های فرمال خالی نیست نوعی از مستند است که لحظه به لحظه حضور و مشارکت فیلمساز را در آن می‌توان دید. شیروانی همراه مردهای خانه سر سفره می‌نشیند و خودش بعنوان فیلمساز به بخشی از سوژه , بخشی از فیلم ِ در حال ساخت بدل می‌شود و فاصلهء بین اثر و هنرمند را می‌شکند و به فیلم طروات می‌بخشد. جسارت او در نمایش ِ بی‌پردهء روابط و نزدیکترین افراد خانوادهء خودش در فرهنگ ما واقعن بی‌نظیر است.(برای نمونهء غیر اینجایی ِ آن می‌توان به راس‌مک‌ال‌وی اشاره کرد). شخصن خیلی دوست دارم بدانم این آدمها چطور تا این حد به او اعتماد کرده‌اند و چنین صمیمی و راحت جلوی دوربین ظاهر شده‌اند یا بعبارت دیگر شیروانی چگونه توانسته چنین بازی خوبی از آنها بگیرد؟
متأسفانه مستندهای دیگر شیروانی را ندیده‌ام اما با همین فیلم فیلمسازی بسیار جسور , باهوش و خودبیانگر می‌نماید و مشتاقانه در انتظار تماشای مجموعه آثارش هستم.
پ.ن: نمی‌دانم شیروانی کتاب «مثل آب برای شکلات» را خوانده یا فیلمش را دیده یا نه , اما روح کلی و مسیر دراماتیک فیلم کاملن به آن کتاب شبیه است. آن رمان که در پسزمینهء فرهنگ سنتی و بومی آمریکای لاتین می‌گذرد هم با دستورهای تهیه غذا به مثابه تمثیل آغاز می‌شود و غذا را با خون و عشق و رنج و دردهای تاریخی زنان درهم می‌تند.
پ.ن: فیلم را در فرهنگسرای ارسباران دیدم. روبرت صافاریان و پیروز کلانتری در جلسه نقد و بررسی شیروانی را همراهی کردند. خلاصه‌ای از گفتگوهای آن جلسه را می‌توانید اینجا بخوانید
پ.ن: صحنه‌ای توی فیلم هست که مادرزن دارد کوفته تبریزی درست می‌کند و در همان حال با لهجه غلیظ ترکی حرف می‌زند. مایهء کوفته را خمیر می‌کند و برای اینکه خودش را بگیرد چند بار محکم داخل کاسه می‌کوبدش و می‌گوید: حالا کتکش می‌زنیم , بهش میگیم اگه بچه بدی باشی کتکت می‌خوری... می‌خواهم بگویم شاید هیچ تمهید دراماتیک دیگری نمی‌توانست تا این حد وضعیت زندگی و شیوه‌ای که این زن بچه‌هایش را تربیت کرده نشان بدهد....

(+)

و شکوفه‌های نو حلقه می‌زنند بر مژگان سپیده‌دم

2010-04-10T22:27:00.000-07:00

The narrow bud opens her beauty to the sun

and love runs in her thrilling veins
blossoms hang round the brows of morning...
William Blake

غنچهء نرم و نازک زیبایی‌اش را می‌گشاید بر آغوش آفتاب
و عشق در رگ‌های لرزان‌اش می‌دود
شکوفه‌های نو حلقه می‌زنند بر مژگان سپیده‌دم....
ویلیام بلیک

بهار و گل طرب‌انگیز گشت و توبه‌شکن
به شادی ِ رخ ِ گل بیخ ِ غم ز دل برکن

تهران - درکه - بامداد جمعه ۲۰ فروردین

پ.ن: عکس آخری از اینجا ست

پ.ن: امروز بعد از مدتها هوس نامجو کردم. و هوسم رو عملی هم کردم یعنی رفتم سی‌دی قدیمیه که سه سال پیش برادرم از دوستش محمد گرفته بود و برام کپی زده بود رو آوردم و دقایقی طولانی باهاش خلوت کردم. هنوزم وقتی «چون است حال بستان ای باد نوبهاری» رو می‌خونه مستم می‌کنه. گل نسبتی ندارد با روی دلفریب‌ات. تو در میان گل‌ها چون گل میان ِ خاری...آخ که چه لحظه‌ها و زمزمه‌هام تو این سه سال حک شده رو این شعر. یکی شده. گل نسبتی ندارد با روی دلفریبت.... ای گنج نوشدارو بر خستگان گذر کن. مرهم بدست و مارا مجروح می‌گذاری. فکر می‌کنم به زندگی‌ای که تو این سه سال با هم کردیم. به آدمهایی که تو این مدت با هم شناختیم و آشنا و غریب شدیم(دوستایی که اصلن سر نامجوبازی پیدا کردم) و حالا نیستن. به این‌که سه سال پیش چه‌جور آدمی بودم , کجای کار بودم و حالا کجا؟ یک روز به شیدایی در زلف تو آویزم. روزهایی جلوی چشمم اومدن که با اتوبوس می‌رفتم کلاس. در حال له شدن وسط جمعیت هدفون تو گوشم بود موقع پیاده شدن هدفون تو گوشم بود تا دم لحظهء اومدن استاد هدفون تو گوشم بود. جان را چو فرو ریزم. با خاک درآمیزم. وگرنه من همان خاکم که هستم. می‌رفتم گوشه پارکی می‌شستم بستنی‌ای چیزی می‌خوردم. فاق کوتاه آفت ِ لگن است. آفت حافظه گلنگدن است. آفت خاطره باکتری دقیق...تو تاکسی تو گوشم بود. گاهی ساعتها راه می‌رفتم برای خودم. شااااااااااید که آینده از آن ِ ما. عشق همیشه در مراجعه است. تمام لحظه‌های تنهایی ِ پرنشدنی‌م باهام بودی مرد. باهات درد کشیدم. داد زدم. آروم شدم. یک روز ارس گردم. اطراف تو را گردم. کشتی شوم جاری. از خاک برآرم تو. بر خاک نشانم تو. همیشه تو رویا می‌بینم که یه روز تو همین شهری که دارم زندگی می‌کنم کنسرت می‌دی , عبدی بهروانفر هم هست با اون حنجرهء بی‌نظیرش. همه‌مون میایم , تو می‌خونی برامون , ما دست همدیگه رو می‌گیریم , جیییغ می‌زنیم , فریاد میکشیم از ته دل , خودمون تکه پاره می‌کنیم, می‌پریم روی سن , چشامون برق می‌زنه. اگساز و دیازپامی. جز زلفت نارامی. چون زلف ِ تو آرامم. رسوا و پریشم من. سشوار سشوار سشواااآآآآآر

بازی وبلاگی - معرفی کتاب‌های دوست‌داشتنی ِ سال گذشته

2010-03-31T11:16:00.000-07:00

ده روز مانده به عید , وبلاگ ِ راز مثل هر سال خوانندگانش را دعوت کرد به نوشتن ِ نام کتابهایی که در سال ِ رفته خوانده‌اند و لذت برده‌اند. در شلوغی ِ آن روزها فرصت نکردم به این دعوت پاسخ بدهم و بنویسم. حالا که تعطیلات رو به اتمام است شاید بد نباشد کتابهای خوبی را که پارسال خوانده‌ام پیشنهاد بدهم و از دوستان خوبم - دوستان وبلاگنویس در وبلاگهایشان و دیگران اگر دوست داشتند در کامنتدونی همینجا - دعوت کنم به پیشنهاد کتاب و اینکه چه بهتر اگر حوصله داشتید و چند خطی در مورد هر کدام بنویسید. بخصوص که حالا می‌توانید آنچه در فرصت ِ تعطیلات خوانده‌اید هم به لیست‌تان اضافه کنید!
من در این چند روز به جز چند صفحه از «تاریخ ِ جنون» ِ میشل فوکو و مجله فیلم تقریبن چیز دیگری نخواندم. این روزها دارم در «کتاب مستطاب آشپزی» شاهکار بی‌نظیر نجف دریابندری سِیر می‌کنم و لذت ِ محض می‌برم. شک نکنید که این دو جلد یک گنجینهء باارزش در تاریخ ادبیات و نثر فارسی ست. و جدای از آن , چقدر خواندنش حال خوبی به آدم می‌دهد....وقتی این همه ذوق و سلیقه و دقت و حوصله و زیبایی را می‌بینی و آداب و آیین‌های انسان‌ها با فرهنگ‌های مختلف را با زبانی چنین شیرین و طناز و جزءنگر می‌خوانی و چشم و دل و ذائقه را جلا می‌دهی و با خودت فکر می‌کنی نویسندهء اینها چقدر زندگی و آدمها را دوست داشته است , همه چیز برایت طعم و بوی خوب دیگری می‌گیرد....یعنی عمرمان کفاف ِ چشیدن همهء این غذاها را می‌دهد؟

کتاب‌هایی که من در سال ۸۸ خوانده‌ام اینها هستند:
- با یونگ و هسه/ میگوئل سِرانو/ دکتر سیروس شمیسا/ انتشارات بدیهه
- بزرگ‌بانوی هستی / گلی ترقی / نیلوفر
- دمیان / هرمان هسه / محمد بقایی (بازخوانی)
- تسلی‌بخشی‌های فلسفه / آلن دوباتن / عرفان ثابتی / ققنوس
- چگونه پروست می‌تواند زندگی شمار را دگرگون کند / آلن دوباتن / گلی امامی / نیلوفر
- سرگشته در دنیای تورگنیف / ویلیام تِرِور / الهه دهنوی / مروارید
- مرد ِ مرد / رابرت بلای/ فریدون معتمدی/ مروارید
- خاک ِ غریب/ جومپا لاهیری/امیرمهدی حقیقت/ ماهی
- مارگریتا دلچه ویتا/ استفانو بننی/ حانیه اینانلو/ کتاب خورشید
- ابر ِ آلودگی / ایتالو کالوینو / آرزو اقتداری / کتاب خورشید
۲۴ ساعت از زندگی ِ یک زن / استفان زوایک / حسین سروری/ دانژه
- یک زن ِ بدبخت/ ریچارد براتیگان/ حسین نوش‌آذر/ مروارید
-خانه‌ای جدید در آمریکا/ ریچارد براتیگان/ محسن بولحسنی-سینا کمال‌آبادی/ رسش
- عامه پسند/ چارلز بوکوفسکی/ پیمان خاکسار/ چشمه
- سوختن در آب غرق شدن در آتش- مجموعه شعر/ چارلز بوکوفسکی/ پیمان خاکسار/ چشمه
- سفر فلیشا/ ویلیام تِرور / الهه دهنوی / مروارید
- رز گریه کرد/ ویلیام تِرور/ آذر عالی‌پور/ افراز
- مجردان تپه / ویلیام تِرور/الهه دهنوی و سعید سبزیان / افراز
- روح پراگ / ایوان کلیما/ خشایار دیهیمی/ نی
- گوشه‌نشینان ِ آلتونا / ژان‌پل سارتر/ ابوالحسن نجفی/ نیلوفر
- تونل/ ارنستو ساباتو/ مصطفی مفیدی/ نیلوفر
- گذرگاه میلر (فیلمنامه)/ برادران کوئن/ ترجمه امیدنیکفرجام
- صد سال تنهایی/ مارکز/ بهمن فرزانه/ محصول مشترک انتشارت امیرکبیر و دستفروشهای خیابان انقلاب (بازخوانی)
- عشق در زمان وبا / مارکز/ بهمن فرزانه/ ققنوس(بازخوانی)
- جشن تولد/هارولد پینتر/شعله آذر / افراز
- مرد درتاریکی/ پل آستر/ مهدی غبرایی / مروارید
- ویران می‌آیی / حسین سناپور / چشمه
- سمت ِ تاریک ِ کلمات / حسین سناپور / چشمه
- خوشی‌ها و روزها / مارسل پروست / مهدی سحابی/ مرکز
- مرگ ِ خوش/ آلبر کامو / احسان لامع/ نگاه
- نمادهای اسطوره‌ای و روانشناسی ِ زنان/ شینودا بولِن/ آذر یوسفی / روشنگران و مطالعات زنان
- پرواز بر فراز آشیانهء فاخته / کن کیسی / سعید باستانی / هاشمی (بازخوانی)
- خواب ِ عمو جان / داستایفسکی/ آلک / سمیر
- و نیچه گریه کرد/ اروین یالوم/ مهشید میرمعزی/ نی
- تمدن و ملالت‌های آن/ زیگموند فروید / محمد مبشری
- لیدی اِل/ رومن گاری/ مهدی غبرایی/ ناهید
- فمینیسم و زیبایی‌شناسی/ کارولین کرس مه‌یر/ افشنگ مقصودی / گل‌آفرین
- ظرافت ِ جوجه‌تیغی/ موریل باربری/ مرتضی کلانتریان / آگاه
- شنل ِ پاره / نینا بربروا /ماهی
- مثل آب برای شکلات / لورا اسکوئیول/ مریم بیات / روشنگران و مطالعات زنان

خب , با توجه به اینکه امسال بیشتر از هر سال دیگری پای اینترنت نشستم و وقتم را با وبلاگ و فیس‌بوک و گودر و کلوب و جاهای دیگر هدر دادم , بد هم نیست! دربارهء چند تا از این‌ها دلم می‌خواست مفصل بنویسم , بخصوص مثل آب برای شکلات که خیلی دوستش داشتم , و همینطور «نمادهای اسطوره‌ای و روانشناسی زنان» و «فمینیسم و زیبایی‌شناسی» که این دومی ترجمهء واقعن بدی داشت, بزرگ‌بانوی هستی, مرد ِ مرد , جشن تولد ِ پینتر که یک موخرهء مفصل و بدردبخور هم دارد و به لحاظ ِ ترجمه و کیفیت چاپ هم عالی ست و بشدت به اهل ِ نمایشنامه خواندن توصیه می‌شود و چند تای دیگر که شاید در آینده فرصتی شد و در مطلب جداگانه‌ای درباره‌شان نوشتم. در مورد ویلیام تِرور ِ ایرلندی که کشف جدیدم بود و به‌نظرم در ردهء نویسندگان ِ طراز اول دنیاست هم خواهم نوشت. تِرور خیلی کمتر از آن‌چه استحقاقش را دارد شهرت و محبوبیت دارد و این من را یاد آن حرف بونوئل در کتاب خاطراتش می‌اندازد که می‌گفت گالدوس ِ ما به اندازهء همینگوی ِ آمریکایی نویسنده خوبی است ولی چون اسپانیایی ست کسی او را نمی‌شناسد.... برعکس آقای پل استر روز به روز بیشتر آدم را از خودش ناامید می‌کند. نمی‌شود فهمید به سر ِ نویسندهء «کشور ِ آخرین‌ها» وسه‌گانهء نیویورک و چند شاهکار دیگر چی آمده که رمان‌های آخرش مثل همین مرد درتاریکی اینقدر بی بو و خاصیت از آب درآمده‌اند.... بعد اینکه این فیلمنامهء «تقاطع میلر» را از دست ندهید که مثل خود ِ فیلم جذاب است و ترجمهء خیلی خوبی هم دارد. دربارهء چند تا فیلم هم که این اواخر دیدم و دوست داشتم دلم می‌خواست بنویسم: کندی , جسم زنده(پدرو آلمودوار) , قلعهء متحرک هاول و چند تا کلاسیک دوست‌داشتنی از کاپرا و لوبیچ و یک سری از فیلم‌های ندیدهء وودی که تازه دیدم ,چهار ماه و سه هفته و دو روز که هنوز ننوشتم و.... این روزها کمتر دستم به نوشتن می‌رود نمی‌دانم بخاطر تنبلی ِ مزمن ِ همیشگی است یا رخوت ِ بهار یا چی...

دعوت از : نازنین , مهدی کتابفروش , امیر صباغ , حامد , باران , محمدحسین , درخت ابدی , سپینود , مهدیه , برخورد کوتاه , محمد , وحید , علی , امیر , میثاق , رضوانه , جیران , هادی چپردار , یوریک کریم‌مسیحی

پ.ن: عکس آخری گویینت پالترو است در نقش سیلویا پلت در فیلم «سیلویا

بهار

2010-03-20T09:52:00.000-07:00

sound the flute
now it`s mute
birds delight
day and night
nightingale
in the dale
lark in sky
merrily
merrily
merilly
to welcom in the year

William Blake - spring

پ.ن: بهار - عبدی بهروانفر

چند تکّه از مصاحبه ـ مباحثه‌ی جاناتان رُزنبام با ژان‌لوک گُدار

جاناتان رُزنبام: وقتی شما بحثِ تاریخِ چیزی را مطرح می‌کنید، بلافاصله این نکته به ذهن می‌رسد که آن چیز تمام شده. بنابراین، یکی از معانیِ تلویحیِ تاریخ‌(های) سینما هم، به‌نظر می‌رسد، این باشد که سینما تمام شده است.

ژان‌لوک گُدار: سینمایی که ما می‌شناختیم تمام شده. این حرف را درباره‌ی نقّاشی هم می‌زنیم.

رُزنبام: چرا مثلِ فیلم‌هایی که در دوره‌ی جنگِ ویتنام ساختید و از سیاستِ امریکا در ویتنام انتقاد کردید، در موتسارت برای همیشه، که راجع‌به جنگِ بوسنی‌ست، اعتراض یا انتقادی دیده نمی‌شود؟

گُدار: دلیلش این است که موتسارت برای همیشه ربطی به جنگِ بوسنی ندارد. عنوانِ نمایش‌نامه‌ای که کامیل درباره‌اش حرف می‌زند سارایوو یا تراژدیِ سارایوو نیست؛ اسمِ نمایش‌نامه هست در سارایوو نباید با عشق شوخی کرد. روشنفکرهای اروپایی چون برای پایان‌دادنِ جنگِ سارایوو کاری نکرده‌اند، دچارِ عذابِ‌وجدان شده‌اند و مدام راجع‌به این مسأله از من می‌پرسند. هیچ‌کس در سارایوو یا نیویورک یا تورنتو درباره‌ی نمایشِ در سارایوو نباید با عشق شوخی کرد سئوالی نمی‌پرسد.

رُزنبام: چرا این زن می‌خواهد آن نمایش‌نامه را اجرا کند؟

گُدار: چون نوه‌ی آلبر کاموست. همین دلیل کفایت می‌کند. این یک تصویر است و، به‌نظرم، با تصویری که از کامیل دو موسه در ذهن دارم تطبیق می‌کند: دختری نرم و مُنعطف، و کمی دیوانه و ازخودمتشکر که احساس می‌کند باید برای خودش کاری انجام دهد ــ برای خودش، نه برای مردمِ بوسنی. حتّا نمی‌داند سارایوو کجاست.

رُزنبام: حس می‌کنید دولتِ امریکا، یا دولت‌های دیگر، از تصاویرِ بدبختی در بوسنی به‌خاطرِ منافعِ خودشان استفاده کرده‌اند؟

گُدار: بله، البته. آن‌ها آدم‌های پاک و مُنزّهی نیستند. شبکه‌های تلویزیونی هم بنگاه‌های خیریه نیستند. ذهنیتی که آن‌ها از قصّه‌گویی دارند خیلی بانمک است. وقتی در هالیوود قصّه‌ای را تعریف می‌کنند، پایانش باید خوش باشد؛ البته پایانِ خوشی که بعدِ گذراندنِ مصیبت و بدبختی می‌شود به آن رسید. فکر می‌کنند اگر خوش‌بختی را نشان بدهند حال‌وحوصله‌ی مردم سر می‌رود. ولی من این‌طوری فکر نمی‌کنم. قضیه عجیب‌وغریب است. مشکلی را که در نقّاشی پیش آمده می‌شود به سینما هم تعمیم داد: اگر از یک گُل عکسِ خوبی گرفته باشید، شخصاً حاضرم ده‌ساعت تماشایش کنم. بنابراین، فکر می‌کنم فلسفه‌ی استفاده از تصویرهای وحشتناک این است که هرچه بیش‌تر تماشای‌شان کنید، کم‌تر به آن‌ها نگاه می‌کنید؛ البته مگر این‌که تصویری از مادرتان باشد. وقتی فیلم‌ساختن را شروع کردیم، تصویرهای فیلم ساخته می‌شدند تا در خاطر بمانند، ولی امروز تصویرهای تلویزیونی ساخته می‌شدند تا فراموش شوند. این همان کاری‌ست که داریم انجام می‌دهیم. دوثانیه بعد فراموش‌شان می‌کنیم. همه‌ی این‌ها را می‌دانیم و می‌گوییم وحشتناک است، ولی دوباره این‌را هم فراموش می‌کنیم. این چیزی‌ست که از تلویزیون می‌خواهیم. قضیه درست مثلِ ناتوانیِ من در ترکِ سیگار است. بعضی‌ها هم نمی‌توانند عادتِ تماشای تلویزیون را از سر به در کنند.

رُزنبام: سال‌های اخیر در شهر زندگی نمی‌کنید. دلیلِ خاصّی دارد؟

گُدار: چون سروصدایش زیاد است. خیلی کثیف است. نه آبی پیدا می‌شود و نه دریاچه‌ای... وحشتناک است. وقتی موجِ نو را راه انداختیم، از این‌که توی خیابان‌ها فیلم‌برداری می‌کنیم خوش‌حال و راضی بودیم؛ چون بارِ اوّلی بود که این‌کار انجام می‌شد. آن‌روزها کارِ ما ممنوع بود، ولی حالا دیگر جذّابیتی ندارد.

رُزنبام: ولی این‌جا تضادی هست: فیلم‌های جدیدتان ـ همه ـ در روستا می‌گذرند، ولی فرهنگ‌شان شهری‌ست.

گُدار: فیلم‌برداری در شانزه‌لیزه، یا خیابانِ پنجم، چیزِ تازه‌ای بود؛ نمای شما تازه بود. منظورم این نیست که اگر الان فیلم‌سازِ جوانی از دختر و پسری در شانزه‌لیزه فیلم‌برداری کند ممکن است فیلمش جالب نباشد، ولی به‌هرحال چیزِ تازه‌ای نیست. آن‌زمان قضیه طوری بود که حس می‌کردیم به آزادی رسیده‌ایم. باید این کار را می‌کردیم، چون این کار ـ خلاصه کنم ـ ممنوع بود. کارِ ما یک‌جور فرار بود؛ همان‌طور که رفتنِ جان کاساوتیس به جایی که شوهران را فیلم‌برداری کرد، یک‌جور فرار بود... همه‌چیز از موجِ نو شروع شد؛ اوّل خوب درخشید و گسترش یافت و بعد ناپدید شد. برای همین به آن‌ماری میه‌ویل گفتم که در دوره‌ی ژان ویگو هم اوضاع این‌جوری بود: «فیلمش ناجوره؛ نمی‌فروشه، کسی نمی‌ره ببیندش.» ولی به‌خاطرِ اتًفاقاتی که در دوره‌ی نئورئالیسم و موجِ نو افتاد، و نظریاتی که این جریان‌ها مطرح کردند، تماشاگرانِ این فیلم‌ها هم زیاد شدند. طرف‌دارانِ این‌نوع فیلم‌ها حالا دوباره کم شده‌اند. همیشه همین‌طور بوده است. درباره‌ی این موضوع در بخشِ سوّمِ تاریخ‌(های) سینما بحث کرده‌ام. روشن است که سینما بهتر از ادبیات و فلسفه می‌تواند آدم را به فکر وادارد. ولی این مسأله‌ای‌ست که خیلی‌زود به دستِ فراموشی سپرده شد. بااین‌حال، چیزی‌ست که اتّفاق افتاده. موجِ نو یک معجزه بود؛ تبلورِ چیزی بود که جیمز اِیجی درباره‌اش می‌نوشت.

رُزنبام: شما و تروفو در موردِ فیلم‌سازی دیدگاهِ مشترکی داشتید؟

گُدار: نهایتاً نه؛ کاملاً متفاوت فکر می‌کردیم. ولی جوان بودیم، فرانسوی بودیم، اهلِ مبارزه بودیم... پول نداشتیم، ولی امید داشتیم و سعی می‌کردیم زنده بمانیم. به‌محضِ این‌که فیلم‌سازی را شروع کردیم، فیلم‌ها نشان دادند که سلیقه‌مان متفاوت است و این‌جا بود که راه‌مان از هم سوا شد. فکر می‌کردم ـ و هنوز هم فکر می‌کنم ـ که فرانسوا کارگردانِ خوبی نبود؛ منتقدِ بزرگی بود. در دوبه‌هم‌زنی نظیر نداشت. اهلِ بحث بود. جانشینِ دیدرو، مالرو و بازَن بود. از سرژ دُنه هم بهتر بود. جانشینِ دیدرو یعنی خیلی بهتر از من بودن! من حتّا جانشینِ مالرو هم نیستم. تروفو، به‌هرحال، شمّ تجاری داشت و تفاوتِ من و او هم ریشه در همین داشت. من بچّه‌ی خانواده‌ای پول‌دار و مرفّه بودم و او بچّه‌ی خانواده‌ای بسیار فقیر؛ پدر و مادری که جدا شده بودند. موفّق‌شدن در زندگی‌ برایش خیلی مهم بود، ولی من احتیاجی به موفّقیت نداشتم. فیلمِ اوّلم، به‌عکسِ چیزی که فکر می‌کردم، خوب فروخت. بعد فیلمِ دوّمم را ساختم که اوّلش توقیفش کردند و تازه سه‌سال بعد هم که روی پرده رفت موفّق نبود. همین شکست کاری کرد که از موفّقیت دور بمانم. موفّقیت آدم را فاسد می‌کند. خیلی سخت است که موفّق شوید و سالم بمانید. تنها راهی که برای موفّق‌شدن پیش‌رو داشتم این بود که موفّق نشوم، ولی از این راه زندگی کنم و فیلم‌سازی را هم ادامه بدهم. فرانسوا، دقیقاً، نقطه‌ی مقابلِ من بود. ولی او نماینده‌ی ما بود و به‌خاطر موفّقیتش در ایالات متّحد، یک‌جورهایی از ما هم حمایت می‌کرد. درواقع، موفّقیتِ شبِ امریکایی بود که بهم انگیزه‌ی ساختِ شاه لیر را داد؛ هرچند دوستانِ امریکایی هم آن‌را شکستی کامل می‌دانستند، ولی به‌خاطرِ فرانسوا چیزی نمی‌گفتند. فرانسوا تکیه‌گاهِ ما بود... هرچند می‌دانم دنیا تغییر کرده و دیگر آن دنیای سابق نیست، ولی هنوز هم فیلم‌ها را همان‌طور می‌بینم. مثلِ همان سال‌ها واردِ سالن می‌شویم، ولی با همان برداشت‌های گذشته بیرون نمی‌آییم.

رُزنبام: این تغییرات نتیجه‌ی چه‌چیزی هستند؟

گُدار: ناامیدی و سرخوردگی... پاریس، هنوز، تنها شهرِ دنیاست که می‌توانید تولیداتِ جالبِ سینمایی، به‌خصوص سینمای مستقل را، در آن ببینید. بنابراین، اگر در پاریس زندگی نکنید، خبری از تولیداتِ خوب هم نخواهید داشت. نزدیکِ ژنو، جایی‌که بیش‌ترِ وقتم آن‌جا می‌گذرد، فقط فیلم‌های امریکایی را نشان می‌دهند. یعنی چون توی شهر زندگی نمی‌کنم، باید هردفعه شصت کیلومتر بروم و برگردم. شاید شما شصت کیلومتر بروید که دمی مور را سیاحت کنید، ولی شصت کیلومترِ برگشت از سرش هم زیاد است! این قضایا، همیشه، باعثِ تعجّبم هستند. رفتم این فیلمِ جامه‌دران را دیدم؛ نه اوّل داشت، نه وسط، نه آخر. بنابراین، تعجّب می‌کنم که مردم چه‌طور به من می‌گویند قصّه باید اوّل و وسط و آخر داشته باشد... از هیچکاک در بخش 4 آ استفاده کردم چون چندوقتی ـ به‌نظرم پنج‌سال ـ واقعاً به دنیا حکومت می‌کرد. بیش‌تر از ناپلئون و هیتلر و بیش‌تر از هرکسی مردم را هدایت می‌کرد.

رُزنبام: رونالد ریگان چه‌طور؟ مردم را هدایت نمی‌کرد؟

گُدار: نه. هیچکاک شاعر بود و مردم زیرِ نفوذ و کنترلِ شعرش بودند. هیچکاک، درست به‌عکسِ ریلکه، شاعری جهانی بود. تنها شاعرِ نفرین‌شده‌ای که موفّقیت زیادی نصیبش شد. ریلکه و رمبو در زمانِ حیات‌شان نه مشهور بودند و نه محبوب. بدنام هیچ شباهتی به کارهای جیمز جویس نداشت. یادم می‌آید که آندره بازَن از دست‌مان خیلی عصبانی بود... مسأله‌ای که در موردِ هیچکاک باعثِ تعجّبم می‌شود، این است که قصّه‌ی بدنام را فراموش می‌کنید، یا فراموش می‌کنید جَنت لی چرا در روانی به آن مُتل می‌رود، ولی درعوض چیزی که میلیون‌ها تماشاگر یادشان مانده، یک عینک یا آسیابِ بادی‌ست. وقتی به بدنام فکر می‌کنید چه‌چیزی یادتان می‌آید؟ شیشه‌های شراب. یادِ اینگرید برگمان نمی‌افتید. ولی وقتی به فیلم‌های گریفیث، ولز، آیزنشتاین و خودِ من فکر می‌کنید، چیزهای پیش‌پاافتاده و معمولی یادتان نمی‌آید. فقط هیچکاک همچه قابلیتی داشت.

رُزنبام: یعنی همان‌طور که نشان می‌دهید شبیهِ فیلم‌های نئورئالیستی‌ست که تماشاگر فقط تصویر آدم‌های معمولی را به‌یاد می‌آورد...

گُدار: بله، به‌عکسِ هیچکاک احساسات را به‌یاد می‌آورید، یا مرگِ آنا مانیانی را. واضح است.

رُزنبام: در بخش چاهار آ یک صحنه‌ی تقریباً کامل از مردِ عوضی را گنجانده‌اید (هنری فاندا تنها در سلول). این برای من خیلی مهم است؛ چون این بخش پُلِ ارتباطی‌ست بینِ فیلمِ شما و یکی از نقدهای مهم‌تان در کایه دو سینما. ولی یادم نمی‌آید هیچ بخشی از پیروزیِ تلخ (نیکلاس رِی)، یا زمانی برای عشق و زمانی برای مرگ (داگلاس سیرک) را در فیلم‌ گنجانده باشید.

گُدار: نه.

رُزنبام: و جالب است که جُز کارل درایر، هیچکاک را تنها فیلم‌سازی می‌دانید که می‌تواند معجزه را به فیلم تبدیل کند. چون بعضی گفته‌اند که معجزه‌ی مردِ عوضی را نمی‌شود باور کرد.

گُدار: ولی این فیلم که براساس یک قصّه‌ی واقعی ساخته شده! از طرفِ دیگر، اُردت [کلام] و مردِ عوضی ـ هردو ـ به‌لحاظِ تجاری شکست خوردند. این هم یکی دیگر از شباهت‌های‌شان.

رُزنبام: بین قسمت‌های اوّل و آخرِ تاریخ(های) سینما، به‌نظرتان، چه تفاوتِ عمده‌ای هست؟

گُدار: قسمت‌های اوّل بیش‌تر با فیلم‌برداری سروکار دارد. قسمت‌های آخر هم بیش‌تر با فلسفه‌ی سینما در قرنِ بیستم و ویژگی‌های آن. به‌نظرم فیلم‌ها به‌لحاظِ تجاری چندان موفّق نشدند چون، دقیقاً، نمی‌دانستم دارم قصّه می‌نویسم یا مقاله. هم قصّه‌نویسی را دوست دارم، هم مقاله‌نویسی را. الان که تاریخ‌(های) سینما را ساخته‌ام، مطمئنم که مقاله نوشته‌ام. این‌طوری هم برایم آسان‌تر است و هم بهتر.

رُزنبام: به‌نظرم دونوع نیروی متفاوت در کارهای سینمایی و ویدئوی‌تان هست؛ مثلاً واضح است که تاریخ‌(های) سینما نمی‌توانست یک فیلمِ سینمایی باشد. می‌توانید دلیلش را توضیح دهید؟

گُدار: خُب، فکر می‌کنم این‌چیزها بیش‌تر برمی‌گردد به مسائلِ تکنیکی؛ چون ویدئو به نقّاشی و موسیقی نزدیک‌تر است. با دست‌های خودتان کار می‌کنید و مثلِ نوازنده‌ای که ساز می‌زند، از ویدئو استفاده می‌کنید. در ویدئو این امکان را هم دارید که تصاویر را سوپرایمپوز کنید... تصویرِ ویدئو، البته، به‌خوبیِ سینما نیست، ولی کارش آسان‌تر است. موقعِ تدوین فقط دو تصویر دارید؛ مثلِ موسیقی که فقط با دو مایه‌ی اصلی سروکار دارید، و به‌کمکِ دو تصویر امکانِ ساختنِ بی‌نهایت تصویر را دارید. تفاوتِ بزرگِ سینما و ویدئو این است که اگر ـ مثلاً ـ سه شیرِ سنگیِ آیزنشتاین (در رزم‌ناوِ پوتمکین) را با ویدئو بگیرید، فیلمی می‌شود در مایه‌ی کارهای اندی وارهول.

بعدِتحریر: اصلِ این مصاحبه در فیلم کامنت، سپتامبر و اکتبر هزارونهصد و نودوهشت منتشر شد. همه‌ی مصاحبه برای چاپ در نشریه‌ی سبکِ نو به فارسی ترجمه شد و، البته، به‌خاطرِ کمبودِ جا، چیزی حدودِ دوسوّمِ متن صفحه‌بندی نشد. این همان تکّه‌هایی‌ست که در شماره‌ی دو سبکِ نو، تابستانِ هزاروسیصد و هشتاد، منتشر شد.

بعدِ بعدِتحریر: اگر کتابِ باستان‌شناسیِِ سینما و خاطره‌ی قرن/ کاوشی در پیشینه‌ی سینما، گفت‌وگوی ژان‌لوک گُدار و یوسف اسحاق‌پور را نخوانیده‌اید، حتماً بخوانیدش. کتاب را مریم عرفان از اصلِ فرانسه به فارسی ترجمه کرده، با ترجمه‌ی انگلیسی تطبیق داده و، تا جایی‌که می‌دانم، خودِ اسحاق‌پور هم متنِ فارسی را یک‌بار مرور کرده است. ناشرِ کتاب نشرِ چشمه است و دوهزار و هشتصد تومان قیمت دارد

به نقل از وبلاگ شمال از شمال غربی (محسن آزرم